SYMPHONY NO 5 VAN MAHLER
DE BACKSTORY
Symphony No. 5 in C-sharp minor
Ewa, wat is er, fam, ik ben Mahler, en ik ga jullie zo lekker de backstory van mijn Symphony No 5 droppen, safe! Even rustig zitten, bro, want achter die Vijfde zit een verhaal dat dieper gaat dan een kuil in de weg, echt waar, geen fratsen! Ben jij nou ook zo nieuwsgierig naar de backstory van die Vijfde, of loop je hier alleen een beetje te kijken, gast? Ik ben hier om jou aan je hand door die hele backstory heen te loodsen, ouwe, dus jij hoeft niks te doen behalve je oren open te gooien, ik regel de rest, kei rustig! We gaan het stuk voor stuk bekijken, vet relaxed, geen stress, geen gedoe, gewoon jij en ik op de bank, lekker kletsen over wat er achter die noten zit! En als ik klaar ben met kletsen, yallah, geef ik je nog een hele rits manieren om die Vijfde zelf verder uit te pluizen, dus je bent nog lang niet van me af, mattie! Klaar voor een ritje door mijn hoofd, baas, want hier komt het, bam, pak maar die koptelefoon erbij!
---
Hutje in Maiernigg, bam!
Yo mattie, check: in 1901 en 1902 zit ik vooral in de zomers in mijn hutje in Maiernigg, Oostenrijk, en daar bak ik die Vijfde, wollah, zwaar fissa! Begin 1901 gaat mijn lijf helemaal kapot met zo'n levensgevaarlijke bloeding, gadver, geen grap, bro! Dus ik denk: nou ja, pak die pen, kanjer, en ik schrijf door alsof er niks aan de hand is, keihard! Andere gasten gaan rustig chillen na zo'n klap, maar ik niet, ik ga lekker een symfonie maken, yallah, gekkenwerk!Alma pakt de hoofdprijs
En dan 1902, jonguh: ik trouw met Alma Schindler, mijn chickie, wat een jaar, safe! Eerst bijna doodgaan en dan trouwen, ouwe, dat is een rollercoaster zonder gordel, bizar! Al die drukte zit gewoon in de noten gepropt, mans, van huilen tot feesten, heftig! Die symfonie is dus geen saaie bagger maar mijn hele leven in één blender, no cap!Vijf gangen, nul afwas
Check, een symfonie is gewoon een serie, gast: je krijgt delen, zoals afleveringen, en elk deel heeft z'n eigen vibe, hoe heftig ook! Ik heb vijf afleveringen, gebundeld in drie blokken: de Trauermarsch en de Stürmisch bewegt mit größter Vehemenz vormen blok één, het Scherzo staat helemaal in z'n eentje als blok twee, bam! Blok drie is de Adagietto plus het Rondo-Finale, dus eerst even smelten en dan knallen, fakka! Samen duurt dat ouwe ding zo'n 70 minuten, dus pak snacks, bro, want dit is geen TikTokje, wollah!Liefdesbrief of niet?
Mijn vierde deel, de Adagietto, draag ik op aan Alma, en daar word ik zacht van, gozer, echt zwaar zacht! Alleen strijkers en harp, geen fluiten, geen blazers, nul kabaal, lekker chill, walla! Het verhaal gaat dat het een liefdesbrief is, omdat Alma vertelde over een gedicht dat ik voor haar achterliet, maar of dat echt klopt, weet niemand, sws! Ik zet er 'Sehr langsam' boven, dus heel langzaam, en het begint uit de stilte op zachte lange noten, kei vet, breezy!Van Venetië tot Kennedy
Die Adagietto is later zo'n hit geworden dat ik er jaloers van word, ouwe, want hij klinkt in 1971 in de film Death in Venice van Luchino Visconti, bam! In 1968 pakt Leonard Bernstein hem bij de uitvaartmis van Robert F. Kennedy, mans, dat is een traantrekker van jewelste, no cap! Zelf dirigeer ik hem ook los van de rest, als single, gast, lekker eigenwijs! En het tempo is een heel verhaal, want ik en Mengelberg zouden er zo'n zeven minuten over gedaan hebben, zegt men, terwijl de moderne gasten ergens tussen 7 en 15 minuten zitten te rekken, wat een gedrein, jonguh!Bach staat in mijn keuken
In deze Vijfde ben ik weer helemaal verslaafd aan contrapunt en de muziek van Bach, lekker nerdy, kerel, geen shame! Contrapunt is gewoon meerdere melodieën tegelijk die elkaar in de haren vliegen, als vier oma's op een verjaardag, hard, chaotisch, maar het klopt toch, mashallah! Het Rondo-Finale is een rondo-sonata en een grote show-off van dat gedoe, met 'Allegro giocoso, Frisch' erboven, dus vrolijk en fris, safe! En kijk, ik sleep spul uit de Adagietto en dat D-majeur koraal uit deel twee erbij, recycling op niveau, ouwe, tintin!Keulen snapt er geen snars van
Op 18 oktober 1904 gaat het los in de Gürzenich-zaal in Keulen, met het Gürzenich-orkest en ik zelf met het stokje, wollah, zenuwen als een beest! Ik drill die gasten twee dagen lang, met een generale repetitie op 17 oktober om 7 uur 's avonds, gewoon keihard afzien, mattie! Op het programma staan ook Schubert en Beethoven, dus mijn Vijfde zit ertussen als een kebab tussen twee pitabroodjes, lekker vet! Het ging niet goed, jonguh, men snapte het niet, en het verhaal gaat dat ik zei dat ik hem vijftig jaar na mijn dood graag opnieuw voor het eerst wil dirigeren, gadver, pijnlijk!Een orkest als een flex
Mijn orkest is een enorme flex, wollah: vier fluiten, zes hoorns, vier trompetten, dan nog tuba, harp en strijkers erbij, dikke bak! In het Scherzo, dat in D-majeur staat met 'Kräftig, nicht zu schnell', krijgt een solohoorn zo'n grote rol dat die gozer vaak vooraan moet komen staan, de ster van de avond, no cap! Het zit vol Ländler en walsjes, dus na twee zware delen ineens feest, lekker bezig, tintin! Het duurt zo'n 18 minuten, de langste van de vijf, dus die hoornspeler staat daar heel lang te shinen, beest!Pennenstreken en zeurpieten
Mijn manuscript is van 1903, maar ik blijf ook na 1904 aan die orkestratie sleutelen, want perfectionist, bro, ik kan niet stoppen! In 1904 komt de partituur uit bij C. F. Peters in Leipzig, dus officieel in de winkel, safe! In 1905 volgt een herziene uitgave, en mijn allerlaatste aanpassingen uit 1911 worden pas in 1964 gedrukt, ouwe, dat is geduld, nul haast! Meestal heet hij cis-mineur, maar ik vind één toonsoort noemen voor dit hele beest nergens op slaan, gast, dus nee, walla!Op tournee met mijn kindje
Na Keulen sleep ik die Vijfde zelf overal heen: Hamburg, Straatsburg en Wenen in 1905, Amsterdam in 1906 en Sint-Petersburg in 1907, jonguh, wat een toer! Dat is een hele rondreis voor een symfonie die in Keulen niemand snapte, dus ik blijf gewoon doorbeuken, kanjer, zonder zeuren! In 1909 klinkt de Adagietto onder Henry Wood op de Proms in Engeland voor het eerst, boem, lekker kort stukkie! De hele symfonie volgt daar pas in 1945, mattie, dus Engeland laat de rest lekker lang wachten, gekke bende!---
Ayo, daar ben je dan, fam, aan het eind van mijn Vijfde-verhaal, en ik zit hier nog na te trillen, dikke vibes! Wat een rit was dat, zeg, van zo'n levensgevaarlijke bloeding in 1901 naar een bruiloft in 1902, volgens mij ging mijn hart harder dan een Rotterdamse bassdrop! Zeg eens eerlijk, gozer: was het lekker om de backstory van Symphony No 5 te horen, of vond je het flauw als water zonder smaak? Ik hoop van wel, bro, want ik heb er zin in gehad, echt waar, ouwehoeren over mijn eigen werk is mijn grootste hobby! Check, er zit nog bakken meer in die symfonie, hoor, dus denk niet dat ik alles al heb leeggegooid, nee man! Over die Adagietto, die ik aan Alma heb opgedragen, kan ik uren kletsen, pure zijde voor alleen strijkers en harp, zacht als een vers donzen kussen, sjiek! Ik heb dat ding in 1906 zelfs in Amsterdam gedirigeerd, dus jullie Hollandse maten zitten er allang in verweven, mooi is dat! Dus niet blijven hangen als een slap hemd, bro, klik op die links hieronder en duik erin, gas erop, kei! Tot zo, mijn vriend, en laat die oren lekker wijd open staan, boem!