DON GIOVANNI VAN MOZART
DE BACKSTORY
Don Giovanni, K. 527, opera in two acts (1787)
Yo yo, jonguh, ik ben Mozart en ik ga jou de backstory van Don Giovanni droppen, wollah, lekker rustig, geen stress! Soms ga ik in mijn kop terug naar die zomer van 1787, ouwe tijden, en dan begint het weer te kriebelen, zwaar nostalgisch, bro! Ben jij nieuwsgierig, mattie, en wil je weten hoe dit beest ooit is ontstaan, tintin? Check, ik ben hier om jou bij je schouder te pakken en door die hele backstory te loodsen, dus blijf bij me, safi, ik laat je niet hangen! En als ik klaar ben met vertellen, gooi ik nog een rits tips op tafel om Don Giovanni zelf verder uit te pluizen, breezy, dus je staat niet met lege handen, kanjer!
---
Zingende gozers in een theater
Yo khoya, Don Giovanni is een opera in twee aktes, alles in het Italiaans gezongen, geen woord normaal praten, zwaar over de top, wollah! Jij denkt: opera, saai, ouwe skool gezeur, maar brada, dit is een soap met een heel orkest erachter, vol gebonk en drama! Ik de muziek, Lorenzo Da Ponte de woorden, samen dit beest gedraaid, lekker bezig, tintin! Hou je vast, mattie, want achter al die pruiken zit een verhaal dat je oren laat kraken, safi!Eerst Figaro, toen de volgende bom
Da Ponte had al Le nozze di Figaro voor mij geschreven, dus die gozer en ik, wij waren al een ingespeeld team, jonguh! Twee keer samen een opera bakken, check, dat is geen toeval maar een formule, brada! Hij kon woorden spuwen en ik kon er noten onder smijten, dus dat klikte zwaar, fissa! Waar hij het verhaal vandaan plukte? Zo meteen, loesoe loesoe, eerst even ademen, sws!Een ouwe Spaanse flexer uit 1630
Die hoofdgozer is geen nieuwe jongen, wollah, want de Don Juan-legende gaat terug tot een Spaans toneelstuk van Tirso de Molina uit 1630! Dat ding heet El burlador de Sevilla y convidado de piedra, en jonguh, die titel is zo lang dat je adem op is voor je bij de steen bent! Dat verhaal bleef maar rondgaan, zwaar beest van een legende, check! Dus ik trek geen vers sprookje uit m'n duim, brada, ik pak een oerklassieker, tintin!Iedereen z'n eigen Don
Giovanni Bertati en Giuseppe Gazzaniga flikten in 1787 al een eigen Don Giovanni Tenorio, dus ik was echt niet de eerste gozer met dit idee, ouwe! Da Ponte plukte ook uit de komedie van Molière uit 1665, mattie, en uit een stuk van Goldoni uit 1736, bro! Dat is een heel buffet aan bronnen, wollah, hij at overal van mee als een kanjer op een bruiloft! Maar wat wij ervan bakten, check, dat werd een heel ander kaliber, sws!Casanova? Mooi niet, jonguh
Mensen roepen altijd dat Don Giovanni over Casanova gaat, maar dat is complete onzin, brada, zwaar fake nieuws! De legende komt uit dat toneelstuk van 1630, punt, aus, geen discussie, safi! Een link met Casanova bij het schrijven of bij de première? Niemand vond ooit iets, wollah, nul komma nul bewijs, tintin! Dus stop met dat sprookje, gozer, anders sla ik je met een partituur om je oren, geintje, lekker chillen!Zomer in Wenen, afmaken in Praag
In de zomer van 1787 zat ik in Wenen te knallen aan dit beest, nonstop noten kraken, zwaar bezig, jonguh! Maar het ding was nog niet af, dus ik pakte mijn spullen en ging fissa naar Praag om hem daar af te maken! Begin oktober was ik klaar, check, dik op tijd voor het feestje, wollah! Een stuk opera in de ene stad en de rest in de andere, net een scholier die z'n huiswerk in de pauze afklopt, brada!Première met een knal
De eerste keer dat de wereld dit hoorde was in het National Theatre in Praag, nu het Estates Theatre, check, ouwe naam, nieuwe sticker! Dat was op 29 oktober 1787, al zeggen sommige bronnen 28 oktober, dus die datum is een beetje mushkil, jonguh! Ik stond zelf voor het orkest te dirigeren, brada, en het publiek ging zo hard los dat het dak bijna meeging, lekker bezig! Luigi Bassi zong de rol van Giovanni, die baas, en hij had de zaal meteen te pakken, sws, safi!Een titel als een boodschappenlijst
De volledige titel is Il dissoluto punito ossia Don Giovanni, wollah, dat past amper op een kaartje, jonguh! Vrij vertaald: de losbol die gestraft wordt, of Don Giovanni, dus de titel laat al een tipje van de sluier zien, brada! Da Ponte noemde het een dramma giocoso, een mix van serieuze en grappige rollen, fissa, dus huilen en lachen door elkaar, mattie! In mijn eigen catalogus staat het als opera buffa, dus wie heeft gelijk, ik of hij, allebei, check, tintin!Eén dag, nul rust
Het hele verhaal speelt zich af binnen één dag, jonguh, een dag waar je liever geen agenda voor had, wollah! Er loopt een gladde gozer met een masker rond, een dag die uit de hand loopt, en een uitnodiging voor een diner die je beter nooit kunt versturen, brada! Zijn maat Leporello leest een lijstje met veroveringen voor, 1.003 alleen al in Spanje, check, dat is sws meer dan mijn hele contactenlijst! Wie er aan het eind nog lacht? Ik zeg niks, mattie, mijn lippen zitten dicht, tintin!Wenen krijgt een remix en Chopin gaat los
Voor Wenen heb ik de opera nog een keer gefikst, en daar werd hij op 7 mei 1788 gespeeld met nieuwe aria's, lekker bezig, ouwe! In 1827 pakte Chopin Là ci darem la mano en bouwde er Variations op, Op. 2, zwaar beest, jonguh! Een andere gozer die mijn deuntje remixt, wollah, honderd procent respect, sws! Dus check dit ding zelf uit, brada, want zo'n verhaal laat je niet meer los, fissa fissa!---
Yo khoya, hoe was die backstory van Don Giovanni voor jou, zat je erop of zat je ernaast, vertel, ik wil het weten! Echt, ik zit hier te stralen als een kanjer, want jij hebt dat hele verhaal van die gladjanus tot in de hel gevolgd, respect, wollah! Maar luister, mattie, dit was nog maar de voorkant van het gebouw, de rest van die tent ligt nog dicht! Zo weet niemand zeker wat er die nacht met Donna Anna gebeurde, want de tekst houdt dat bewust in de mist, sws gemeen, hè? En in Wenen schreef ik in mei 1788 nieuwe aria's erbij, dus die opera bleef bij mij gewoon doorbubbelen, fissa fissa! Chopin pakte in 1827 Là ci darem la mano en bouwde er variaties omheen, Op. 2, die gozer snapte de assignment, tintin! Dus niet stilzitten, brada, check die links hieronder en klik erop, dan duik je nog dieper in Don Giovanni, lekker bezig! Daar liggen nog meer geheimpjes te wachten, safi, en ik beloof je, dat is geen loze praat, jonguh!