SYMPHONY NO 5 VAN BEETHOVEN
'IV. ALLEGRO'
Symphony No. 5 in C minor, Op. 67
Ik ben Beethoven, en in dit stukje neem ik je mee door het slotdeel van mijn Symphony No 5, het Allegro. Na die lange, spannende aanloop in de eerdere delen kom ik hier eindelijk uit bij een andere toon, want waar het werk stormachtig in c-mineur begon, laat ik het hier open en stralend in C-majeur aankomen. Ben je benieuwd naar wat er in dit deel allemaal gebeurt? Ik ben er om je stap voor stap langs de details van het slotdeel te leiden, zodat je goed hoort wat ik met die muziek bedoeld heb. En als we dit deel samen hebben doorgenomen, geef ik je nog een paar manieren om verder op ontdekking te gaan in de Symphony No 5.
---
Eerst de nieuwkomers opsporen
In het slotdeel luister je vooral naar drie nieuwe gezichten, want de piccolo, de drie trombones en de contrafagot doen hier voor het eerst in een symfonie mee. De piccolo hoor je als een felle, hoge lichtstraal boven de rest uit, terwijl de trombones en de contrafagot er onderin een brede, zware bodem onder leggen. De strijkers en de pauken blijven intussen de motor, en de andere blazers vullen aan wat er nog ontbreekt. Als je dus tegelijk op hoog en laag let, hoor je meteen waarom dit deel klinkt alsof de concertzaal er een verdieping bij heeft gekregen.Waarom er alleen maar Allegro boven staat
Boven dit deel schreef ik simpelweg Allegro, wat snel en levendig betekent, en meer uitleg vond ik niet nodig. Het eerste deel was stormachtig in c-mineur, en ik wilde niet dat de luisteraar nog bleef piekeren over wat er daarna kwam. Dus koos ik hier voor C-majeur, een toonsoort die klinkt als de gordijnen die opengaan en het daglicht dat de kamer in valt. Een bijnaam of een bijschrift had dat alleen maar omslachtiger gemaakt, want de muziek zegt zelf al genoeg.Een vorm met een verrassing erin
De vorm van dit deel koos ik niet over één nacht ijs, want ik wilde iets groots maar wel iets dat de luisteraar kon blijven volgen. Het is een aangepaste sonatevorm, en dat betekent dat ik eerst muziek voorstel, die daarna uit elkaar haal en uiteindelijk weer netjes thuisbreng. Op één plek laat ik echter iets uit het derde deel even terugkomen, en aan het eind volgt nog een lange coda die ik Presto noem. Ik loop die onderdelen hierna een voor een met je langs, dus je hoeft nu nog niets te onthouden.Onderdeel 1: Het feest begint zonder aankondiging
Het derde deel loopt zonder pauze over in dit deel, via een lange overgang boven de pauken die steeds spannender wordt. Dan breekt C-majeur door, met de hele orkestbezetting en een stevig, ferm thema dat klinkt als een optocht die de stad inkomt. Dit eerste onderdeel is de expositie, waarin ik de belangrijkste ideeën van het deel laat horen. Er komen ook rustiger en speelsere melodieën voorbij, maar de stemming blijft stralend en vol vertrouwen.Onderdeel 2: Alles door elkaar schudden
Nu gebruik ik de ideeën uit het eerste onderdeel als bouwstenen en ga ik ze flink verbouwen. Brokjes van de thema's schieten van het ene instrument naar het andere en duiken op in andere toonsoorten, waardoor je even niet meer weet waar je bent. Dat is precies de bedoeling, want hier wordt het onrustiger en spannender, en de zekerheid van daarnet is een tijdje zoek. Houd vooral de strijkers en de blazers in de gaten, want zij gooien elkaar de snippers toe.Onderdeel 3: Het scherzo staat nog even op de stoep
Midden in het feest laat ik het scherzo uit het derde deel kort terugkeren, en je herkent het meteen aan de sfeer van toen. Het is een spookachtige herinnering aan de donkere kant van deze symfonie, die zich nog één keer laat zien. Dat duurt maar even, want de muziek keert zich snel weer naar het licht. Zo voelt het alsof ik je laat merken dat het donker niet zomaar verdwenen is, maar dat het nu geen macht meer heeft.Onderdeel 4: Veilig thuis in C-majeur
Nu volgt de terugkeer van de thema's uit het begin, die zich weer in hun volle glans laten horen. Het is dezelfde muziek als eerst, maar je hoort haar anders, omdat je inmiddels hebt meegemaakt wat er tussendoor gebeurd is. Alles klinkt hier stevig en zeker in C-majeur, zonder de onrust van het tweede onderdeel. Je zou kunnen zeggen dat de muziek terugkomt in het huis waar ze begon, maar met een veel bredere borst.Onderdeel 5: Als ik niet kan stoppen
Dan volgt de coda, een lang slot dat ik Presto heb genoemd, en dat is nog sneller dan het tempo van het deel zelf. Hier jaag ik het orkest naar een uitbundig einde, met akkoorden die steeds opnieuw bevestigen dat we in C-majeur zijn aangekomen. Je zult denken dat het slot al lang is bereikt, maar ik vind nog een paar manieren om het nog eens te zeggen. Zo wil ik de weg van het stormachtige c-mineur uit het eerste deel tot het stralende einde zo overtuigend mogelijk afsluiten.Druk maar op play
Nu is het jouw beurt om het slotdeel zelf te beleven, dus zet de muziek aan en laat het geluid maar over je heen komen. Denk onderweg even terug aan wat we besproken hebben: luister naar de nieuwkomers, volg de vorm en let op het moment waarop het scherzo nog even om de hoek kijkt. Je hoeft niets perfect te herkennen, want de muziek werkt ook als je er gewoon voor gaat zitten. Ik hoop dat je de reis door mijn finale net zo spannend vindt als ik het vond toen ik het schreef.---
Ik hoop dat je het fijn vond om met mij mee te luisteren naar het slotdeel van de Symphony No 5. Heb je genoten van deze gids voor het laatste deel? Dit slotdeel is voor mij het moment waarop alle spanning van het begin eindelijk in het licht terechtkomt, en ik hoop dat je dat nu net iets bewuster hoort. Misschien merk je bij een volgende keer dat je ineens op andere dingen let, zoals de felle piccolo of de zware bodem van de trombones. Zo blijft een stuk muziek verrassen, ook als je het al goed denkt te kennen. Er valt in deze symfonie nog veel meer te ontdekken dan ik hier kwijt kon. Denk aan de vier noten waarmee alles begint, aan de verhalen rond het eerste concert, of aan de manier waarop de vier delen samen één lange weg vormen. Wil je verder kijken, klik dan gerust op de links hieronder om nog meer over de Symphony No 5 te ontdekken. Neem er de tijd voor, zet de muziek nog eens op, en laat me weten wat je dit keer opvalt.