SYMPHONY NO 1 VAN BRAHMS
'I. UN POCO SOSTENUTO - ALLEGRO'
Symphony No. 1 in C minor, Op. 68
Ik ben Johannes Brahms, en in dit stuk neem ik je mee door het eerste deel van mijn Symfonie nr. 1, I. Un poco sostenuto - Allegro. Ben je benieuwd naar wat er in dit deel allemaal gebeurt? Ik loop graag met je mee en wijs je onderweg de details aan, zodat je hoort hoe somber en gespannen deze muziek is en hoe alles uit kleine motieven groeit. Als we dit deel samen hebben doorgenomen, laat ik je zien hoe je de rest van de symfonie nog verder kunt ontdekken.
---
Wie speelt wat, en waar luister je naar
Luister bij I. Un poco sostenuto - Allegro eerst naar de pauken, want die zetten de toon met een zware, gestage slag waar de rest van het orkest op rust. De strijkers zijn de motor van het stuk, zij jagen de muziek voort en houden de spanning vast, terwijl de houtblazers, de hoorns en de trompetten er kleur en gewicht aan geven. Probeer ook de dalende tertsen te herkennen, een soort trap naar beneden die steeds terugkomt en die ik zo graag gebruik dat je het bijna mijn handtekening mag noemen. De trombones hoef je in dit deel niet te zoeken, want die bewaar ik tot de finale.Een titel die gewoon zegt hoe het moet
Ik gaf dit deel de titel Un poco sostenuto - Allegro omdat er twee tempo's in zitten, en zo'n titel is eigenlijk een aanwijzing voor de musici. Un poco sostenuto betekent zoiets als een beetje aangehouden, dus het begin moet zwaar en gedragen klinken en zeker niet haastig. Allegro betekent levendig, en daarmee breekt de muziek los uit die trage inleiding. Je hoort in de titel dus al een klein verhaal: eerst ingehouden adem, dan beweging.Een sonate met een lange aanloop
Voor de vorm koos ik de sonatevorm, een bouwplan waarin ik muzikale ideeën eerst voorstel, daarna uit elkaar haal en ten slotte terugbreng. Het bijzondere is dat ik die vorm laat voorafgaan door een uitgebreide trage inleiding, een aanloop die langer duurt dan je misschien verwacht. Het hele deel staat in c-mineur, en dat geeft het van begin tot eind een donkere, gespannen kleur. Ik loop de onderdelen hierna één voor één met je door, zodat je precies weet waar je bent.Sectie 1: Eerst even diep ademhalen
De inleiding is Un poco sostenuto, traag en zwaar, en ze opent met de dramatische paukenslagen waar ik het over had. Ik heb dit begin later nog herzien en er een krachtige, regelmatige trommelslag aan toegevoegd, en daardoor voel je de spanning al groeien voordat er echt iets gebeurt. De sfeer is somber en gespannen, alsof er een onweer aankomt dat nog geen besluit heeft genomen. Neem hier gerust de tijd voor, want het hele deel haalt zijn kracht uit deze trage opbouw.Sectie 2: Nu gaat het echt beginnen
Dan komt het Allegro, en het tempo trekt aan, maar de somberheid van c-mineur blijft aanwezig. Dit is de expositie, het stuk waarin ik de belangrijkste muzikale ideeën aan je voorstel. Alles is hier gebouwd op korte motieven die steeds terugkomen, en daardoor klinkt de muziek jagend en vastberaden. Onthoud die motieven goed, want ik ga er in het volgende stuk flink mee aan de slag.Sectie 3: Alles door elkaar schudden
In de ontwikkeling haal ik de ideeën uit de expositie uit elkaar en zet ik ze op nieuwe manieren weer in elkaar. Je hoort stukjes motief die van instrument naar instrument gaan en steeds onverwachtere kanten op bewegen. De stemming wisselt voortdurend en de spanning loopt op, zonder dat het orkest ooit echt gaat zitten. Dit is het deel waarin het meeste gebeurt, dus zet er je oren maar goed voor open.Sectie 4: Thuiskomen, maar niet helemaal opgelucht
In de herhaling keren de ideeën uit het begin terug, nu herkenbaar voor wie goed heeft geluisterd, en weer in het c-mineur waar we mee begonnen. Na alles wat er in de ontwikkeling is gebeurd klinkt het bekende materiaal toch anders, zwaarder en doordachter. Het conflict van dit deel is daarmee nog niet echt opgelost. De echte opluchting bewaar ik voor de finale, die uiteindelijk in C-majeur eindigt.Nu mag je zelf aan de slag
Nu nodig ik je uit om I. Un poco sostenuto - Allegro zelf te beleven, dus druk op play en laat de muziek over je heen komen. Denk tijdens het luisteren nog even terug aan wat we besproken hebben, aan de pauken, de dalende tertsen en de vier onderdelen. Je hoeft niets te herkennen om het mooi te vinden, maar het maakt de reis wel spannender. Ik hoop dat je er net zoveel van geniet als ik toen ik het schreef.---
Zo, daar sta je dan, na de laatste klank van I. Un poco sostenuto - Allegro. Heb je genoten van deze luistergids bij I. Un poco sostenuto - Allegro uit Symphony No 1? Ik hoop dat de pauken je nu anders in de oren klinken dan bij de eerste keer luisteren. Misschien hoor je er nu ook iets van de spanning in die somber gestemde muziek, en van de vastberadenheid waarmee ze zich een weg naar voren baant. Dit openingsdeel is maar het begin van een lang verhaal. Er zijn nog drie delen te ontdekken, en elk daarvan laat een andere kant van Symphony No 1 horen. Er valt ook veel te vertellen over de weg naar de première en over wat er daarna gebeurde. Of je nu graag meer wilt weten over de achtergrond van het werk of gewoon nieuwsgierig bent naar wat er hierna komt, er is genoeg om te ontdekken. Klik gerust op de links hieronder om verder te verkennen wat Symphony No 1 nog meer te bieden heeft. Neem er de tijd voor, zet de muziek nog een keer aan en laat het stuk rustig tot je komen.