Van zonsopgang tot trollenhol bij Griegs Peer Gynt Suite No 1
II. Åse's Death
Peer Gynt Suite No. 1, Op. 46
Ik ben Edvard Grieg, en ik vertel je graag over II. Åse's Death, het tweede deel van mijn Peer Gynt Suite No 1. Je hoort hoe ik in b-klein het afscheid van Peers moeder vertel, zonder drama en alleen met zachte strijkers, en juist die eenvoud maakt het zo ontroerend. Mijn collega-componisten en ik leren je op deze site ook om stukken te herkennen zodra ze klinken, dus durf het te proberen in de Trainer .
---
Zo luister je naar een afscheid
Verwacht bij II. Åse's Death geen spektakel, want het stuk is stil en langzaam, en dat is precies de bedoeling. Luister vooral naar de strijkers, die zacht zingen zoals je iemand hoort neuriën aan het bed van iemand die moet slapen. Het tempo is Andante doloroso, ongeveer vijftig tellen per minuut, en dat is trager dan een rustige hartslag. Je hoeft verder niets te doen dan het laten gebeuren, en let er vooral op hoe de melodie telkens een stukje omhoog klimt en daarna weer zakt.Waarom het zo heet
De titel vertelt gewoon wat er gebeurt, want het stuk beeldt de dood uit van Åse, de moeder van Peer. In het toneelstuk opent en sluit deze muziek de derde akte, als twee haakjes om het afscheid heen. Een luidruchtige titel vond ik hier misplaatst, dus koos ik een eenvoudige naam die niets groter maakt dan het is. Een moeder verdient een zachte stem, en die geef ik haar in b-klein.Geen sonate, geen rondo, maar een lange zucht
Over de vorm heb ik langer nagedacht dan je zou denken, want een sonate of een rondo met flitsende wendingen paste hier totaal niet. Ik koos voor een uitgesponnen klaagzang waarin dezelfde droevige gedachte steeds terugkeert, telkens een beetje anders. Voor jou verdeel ik het in vier delen: het stille begin, het klimmen, het hoogtepunt en het wegsterven. Die loop ik in de volgende alinea's één voor één met je door.Deel 1: Fluisteren in de kamer
Het stuk begint heel zacht, met strijkers die een sobere melodie neerleggen in de donkere kleur van b-klein. Er gebeurt even bijna niets, en juist daardoor merk je hoe teer elke toon is. De stemming is die van een kamer waarin niemand durft te praten. Hou het tempo in de gaten, want het blijft rustig en geeft de droefheid alle ruimte.Deel 2: De trap naar boven
Nu gaat de melodie omhoog, stap voor stap, alsof iemand een trap beklimt zonder te weten wat er boven wacht. Dezelfde gedachte keert terug, maar hoger en met meer spanning dan de eerste keer. De strijkers worden voller, en de rust van het begin begint te wankelen. Je voelt dat het verdriet niet langer binnen kan blijven.Deel 3: Even niet meer kalm
Hier bereikt het stuk zijn hoogste punt, en het is ook het luidste en het meest bewogen moment. De klank is breed en vol, en het lijkt alsof het verdriet eindelijk hardop wordt uitgesproken. Toch laat ik het niet ontsporen, want zelfs hier blijft de muziek ingetogen en waardig. Dit is het moment waarop je merkt dat ik met heel weinig middelen heel veel kan zeggen.Deel 4: Het licht wordt zachter gezet
Na het hoogtepunt zakt alles langzaam terug, als een golf die weer het strand af trekt. De melodie wordt zachter en korter, tot er bijna niets meer overblijft. Zo sluit ik het stuk af, net zoals het toneelstuk de derde akte afsluit met deze muziek. Je blijft achter in een stilte die nog even naklinkt, en die stilte hoort er net zo goed bij als de noten.Nu is het jouw beurt
Nu mag je het zelf beleven, dus druk op play en laat de muziek rustig over je heen komen. Denk tijdens het luisteren nog even terug aan wat we samen hebben besproken, zoals het stille begin, het klimmen en het wegzakken. Het maakt niet uit of je er iets van weet, want deze muziek spreekt ook als je geen enkele noot kunt lezen. Ik hoop dat je het stuk net zo intens ervaart als ik toen ik het schreef.---
Ik hoop dat je het fijn vond om met mij mee te luisteren naar II. Åse's Death uit mijn Peer Gynt Suite No 1. Het is een kort en stil stuk, maar als je het een tweede keer hoort, merk je misschien dat er onder die rustige strijkers meer verdriet en meer tederheid zit dan je de eerste keer opmerkte. Zo gaat het vaak met muziek die niet om aandacht roept: ze vraagt alleen dat je even blijft zitten. Er valt in mijn Peer Gynt Suite No 1 nog veel meer te ontdekken. Denk aan het verhaal van Ibsens toneelstuk, waar dit stuk uit voortkomt, en aan de andere delen van de suite, die elk een eigen sfeer hebben. Na dit afscheid klinkt de rest van de suite waarschijnlijk ook weer anders in je oren. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over mijn Peer Gynt Suite No 1.