Van zonsopgang tot trollenhol bij Griegs Peer Gynt Suite No 1
III. Anitra's Dance
Peer Gynt Suite No. 1, Op. 46
Ik ben Edvard Grieg, en ik vertel je graag over III. Anitra's Dance, het derde deel van mijn Peer Gynt Suite No 1. Je hoort hoe ik met alleen strijkers en een triangel een zacht, sierlijk dansje in a-klein neerzet, bedoeld voor Anitra, die in het toneelstuk Peer zo handig om de tuin leidt. Op deze site leren mijn collega-componisten en ik je ook om stukken te herkennen zodra ze klinken, dus laat eens horen wat je al kunt en ga naar de Trainer .
---
Luister met je tenen
Je hoeft niets van klassieke muziek te weten om III. Anitra's Dance te volgen, want ik schreef het voor alleen strijkers en een triangel. Luister eerst naar de strijkers, want zij dragen zowel het dansritme als de melodie en spelen allebei zo licht dat het lijkt alsof ze op hun tenen lopen. Let daarna op de triangel, die hier en daar een klein glinsterend tikje toevoegt, zoals een sieraad bij een verder eenvoudige jurk. Het tempo is Tempo di Mazurka, ongeveer honderdzestig kwartnoten per minuut, dus het kan zijn dat je voet vanzelf gaat meetikken.Een profeet met zwakke knieën
Anitra is in mijn toneelmuziek de dochter van een bedoeïenenleider, en ze dient dit stuk als haar dans. Peer Gynt doet zich in dat deel van het verhaal voor als profeet, en Anitra verleidt hem met veel gemak, wat voor een profeet eerlijk gezegd weinig houvast is. Daarom wilde ik geen groot of wild stuk schrijven, maar een zacht, teer en mooi dansje dat je op zijn minst ietwat om de tuin kan leiden. De titel vertelt dus wie er danst, en de muziek vertelt hoe ze dat doet: zonder lawaai en met een glimlach die je pas later doorhebt.Een dans met een plattegrond
De vorm kozen we niet uit een sonate of een rondo, maar uit iets veel eenvoudigers: een dans waarin het begin aan het eind terugkomt. Daardoor krijg je vier delen: eerst de dans zelf, dan een stuk dat daar rustig tegenover staat, daarna de terugkeer van het begin en tot slot een afscheid. Alles blijft in de sfeer van een mazurka, dus je raakt nooit helemaal de weg kwijt, ook al verandert het gevoel onderweg een paar keer. In de volgende alinea's loop ik ze één voor één met je door, zodat je precies weet waar je bent als de muziek zich omdraait.Deel 1: De uitnodiging op sokken
Ik begin in a-klein met de hoofdmelodie, die in lichte, korte stapjes door de strijkers wordt gespeeld. De klank is meteen zacht en een beetje schemerig, alsof de dans in een tent bij kaarslicht plaatsvindt. De triangel tikt er voorzichtig bij, en je merkt dat niets in deze muziek wil overtuigen met volume. Onthoud deze melodie goed, want ze komt straks terug en dan is het leuk dat je haar kent.Deel 2: Even een andere kant laten zien
In het tweede deel verandert de stemming merkbaar, want de melodie wordt vloeiender en klinkt minder als een dansje en meer als een zucht. Het ritme van de mazurka blijft eronder doorlopen, maar het lijkt nu warmer en iets verlangender te klinken. Je kunt dit stuk zien als de moment waarop Anitra even iets van zichzelf laat zien, voordat ze weer verdergaat met haar spel. Luister vooral hoe de strijkers hier zachter en ronder spelen, zonder ooit de elegantie van de dans los te laten.Deel 3: Dezelfde dans, een andere kijk
Dan keert de hoofdmelodie uit het begin terug, en als je goed hebt opgelet, herken je haar al na een paar noten. Het is dezelfde dans, maar na het tussenstuk klinkt ze net iets vertrouwder, zoals een straat die je na een omweg opnieuw ziet. De stemming is weer licht en speels, en de triangel is weer net zo onopvallend aanwezig als eerst. Ik wilde hier dat je niet het gevoel krijgt dat er iets nieuws gebeurt, maar dat je blij bent dat je terug bent.Deel 4: De dans verdwijnt in de woestijn
Het slot is geen groot einde met een knal, want zo'n einde zou helemaal niet bij Anitra passen. De muziek wordt steeds zachter, en het is alsof de danseres zich langzaam omdraait en verdwijnt in de verte. Je hoort de laatste tonen nog even in de lucht hangen voordat ze geheel oplossen in stilte. Zo vertelt de muziek het verhaal van een verleiding die zacht begint, even een andere kant laat zien en dan zonder lawaai weer uit beeld glipt.Druk maar op play
Nu is het jouw beurt om III. Anitra's Dance zelf te beleven, dus zet de muziek aan en laat je erdoor meenemen. Denk tijdens het luisteren eens terug aan wat ik je heb verteld, bijvoorbeeld aan de strijkers, de triangel en de manier waarop het begin aan het eind terugkomt. Probeer ook te horen waar de stemming verandert, en waar de dans weer terugkeert naar de melodie die je al kent. Ik hoop dat je de reis door mijn III. Anitra's Dance net zo boeiend vindt als ik het vond toen ik hem schreef!---
Zo sluit ik mijn rondleiding door III. Anitra's Dance af, dat kleine dansje in a-klein dat zo zacht en sierlijk voorbijgaat. Ik wilde er een teer, delicaat en mooi dansje van maken, en ik hoop dat je dat onderweg hebt gehoord in de strijkers en de triangel. Heb je genoten van deze luistergids bij III. Anitra's Dance uit mijn Peer Gynt Suite No 1? Misschien luister je het stuk nu met andere oren, en let je op de maat van de mazurka en op de kleine, lichte toetsen van de triangel. Er valt in mijn Peer Gynt Suite No 1 nog veel meer te ontdekken. Denk aan de andere delen, aan het verhaal achter de suite en aan de manier waarop de muziek uit het toneelstuk van Ibsen een eigen leven is gaan leiden. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over mijn Peer Gynt Suite No 1. Ik hoop dat je er net zoveel plezier aan beleeft als ik had toen ik deze muziek schreef, ook al begon ik er, zoals je weet, met tegenzin aan.