Van zonsopgang tot trollenhol bij Griegs Peer Gynt Suite No 1
IV. In the Hall of the Mountain King
Peer Gynt Suite No. 1, Op. 46
Ik ben Edvard Grieg, en ik vertel je graag over IV. In the Hall of the Mountain King, het slotdeel van mijn Peer Gynt Suite No 1. Je hoort hoe een korte melodie in b-klein zachtjes begint bij de cellos, contrabassen en fagotten en daarna hoger en luider terugkomt, tot het orkest in een jachtige finale losbarst. Mijn collega-componisten en ik helpen je op deze site ook om stukken te leren herkennen zodra ze klinken, dus beproef wat je al weet en ga aan de slag met de Trainer .
---
Luisteren op je tenen
Je hoeft voor In the Hall of the Mountain King niets van klassieke muziek te weten, je hoeft alleen één melodietje te onthouden. Dat melodietje begint langzaam en zacht bij de cellos, de contrabassen en de fagotten, de donkerste stemmen van het orkest. Het bestaat uit twee korte zinnetjes, en zodra je die herkent, hoor je bijna de hele tijd hetzelfde thema in een andere gedaante. Let dus vooral op wie het thema overneemt, hoe hoog het klinkt en hoe snel het gaat, want daarin zit het hele verhaal.Een titel met trollen
De titel komt uit het toneelstuk, waar mijn muziek in de tweede akte klinkt als Peer in een soort droom de hal van de trollenkoning binnenkomt. Ik wilde dat je meteen voelt dat het daar niet pluis is, want wie ongevraagd bij een trollenkoning binnenstapt, voelt zich zelden op zijn gemak. Over de muziek zelf was ik overigens niet erg lovend, ik vond dat ze naar koeienvlaaien rook en naar ultra-Noorse volkstoon. Ik hoopte wel dat de luisteraar de ironie zou horen, want het stuk is met een flinke knipoog bedoeld.Geen sonate, geen rondo, wel een sneeuwbal
De vorm kiezen was een avontuur, want dit stuk past in geen van de bekende vakjes en is dus geen sonate en ook geen rondo. In feite laat ik één thema van twee zinnetjes steeds terugkomen, telkens hoger, met andere instrumenten en in een hoger tempo. Zo ontstaat één lange opbouw, als een sneeuwbal die van een helling rolt en bij elke draai groter wordt. Ik heb die opbouw voor jou in vier onderdelen verdeeld, en die loop ik hierna één voor één met je door.Onderdeel 1: Op sluipschoenen
Ik begin in b-klein, met als aanwijzing Alla marcia e molto marcato, en dat betekent zoiets als 'als een mars, en goed geaccentueerd'. Het tempo ligt op 138 tellen per minuut, dus het is een gestage, bijna voorzichtige pas. Cellos, contrabassen en fagotten sluipen met het thema naar binnen, zo zacht dat je moet opletten om het niet te missen. De sfeer is gespannen en geheimzinnig, alsof Peer niet zeker weet of hij hier wel welkom is.Onderdeel 2: Het thema klimt de trap op
In het tweede onderdeel komt het thema terug, maar nu hoger dan eerst. Ook zijn het niet langer alleen de lage instrumenten die het spelen, want andere instrumenten nemen het stokje over. Daardoor krijgt het orkest steeds meer kleur, en wat eerst een gefluister was, begint een gesprek te worden. Je hoort dat de trollen wakker worden en dat Peer niet langer onopgemerkt blijft.Onderdeel 3: Iemand zet een tandje bij
Nu gaat het tempo omhoog, en het gaat niet in één sprong maar met een versnelling die je pas merkt als je al meeloopt. Tegelijk wordt het geluid sterker, want er komen steeds meer instrumenten bij die hetzelfde thema oppakken. Wat eerst een marsje was, wordt een opgewonden optocht die je bijna van je stoel trekt. Probeer hier eens met je voet mee te tikken, dan merk je pas hoe snel het tempo werkelijk toeneemt.Onderdeel 4: Het laatste stuk rennen
Het slot is een prestissimo, en dat is de muzikale term voor zo snel als maar kan. Het thema klinkt nu luid en bijna hijgend, alsof de hele hal vol trollen achter Peer aan zit. Daarna houdt het stuk abrupt op, en dat gebruik ik om de spanning in één klap te laten losbarsten. Die spanning werkt nog steeds, want in 2010 klonk het thema zelfs in de film The Social Network, in een bewerking van Trent Reznor en Atticus Ross.Druk op play en houd je hoed vast
Nu mag je het zelf gaan beleven, dus zet In the Hall of the Mountain King op en laat de muziek over je heen komen. Denk tijdens het luisteren eens terug aan wat ik je verteld heb, en probeer het thema in zijn vele vormen te herkennen. Let op de lage instrumenten waarmee het begint en op het moment waarop het tempo je meesleept. Ik hoop dat je de reis door mijn In the Hall of the Mountain King net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Zo, nu ken je de Hall of the Mountain King van binnen en van buiten. Ik hoop dat je het fijn vond om meer te leren over de luisterwijzer van IV. In the Hall of the Mountain King uit Peer Gynt Suite No 1. Misschien hoor je het thema nu al aankomen voordat de bassen er zelfs maar aan beginnen. Ik schreef dit stuk met een knipoog, want ik hoopte dat je de ironie erin zou voelen, ook als de trollen steeds harder en sneller door de zaal rennen. Als je het nog eens opzet, let dan eens op hoe lang het thema klein en zacht blijft voordat alles losbarst. Die spanning is voor mij misschien wel het mooiste van het hele stuk. Met dit slotdeel is mijn Peer Gynt Suite No 1 nog lang niet uitverteld. Er valt nog genoeg te ontdekken, zoals het verhaal achter de muziek, de andere delen en de manier waarop het toneelstuk van Ibsen erin doorklinkt. Ik schreef later ook nog een tweede suite uit dezelfde toneelmuziek, dus je kunt nog even doorluisteren. Klik gerust op de links hieronder om verder te kijken in mijn Peer Gynt Suite No 1. Ik ben benieuwd welk deel jou het meest bijblijft.