Smachtbeest kreunt onder raampje bij Schuberts Serenade (Ständchen)
De backstory
Ständchen ("Leise flehen meine Lieder"), No. 4 of Schwanengesang, D. 957
Ayo mattie, ik ben Franz Schubert en hier komt het verhaal achter Serenade (Ständchen), dus pak er een stoel bij, breezy! Je hoort hoe uitgever Haslinger na mijn dood de naam Schwanengesang op mijn laatste liedjes plakte, terwijl ik dat label zelf nooit bedacht, en dat is zwaar de moeite, tintin! Smijt de Trainer open , jonguh, want mijn collega-componisten en ik leren je hier ook nummers herkennen zodra ze aanstaan, en jij beest pakt dat vast in no-time, check!
---
Mijn lijf was aan het pruttelen
Check, in 1828 was mijn gezondheid al zwaar aan het kwakkelen, jonguh, en dat was meteen mijn laatste levensjaar, hela triest! Maar ik ging niet als een slappe sloeber op de bank hangen, ouwe, ik bleef gewoon knallen met die pen! Mijn hand was aan het gloeien, wollah, alsof 'ie z'n eigen vuurtje had en gratis stroom kreeg! Dit lied floepte er dus gewoon tussendoor uit, mattie, zo tussen de soep en de aardappelen, zwaar random!Eén keer popster
Op 26 maart 1828 gaf ik het enige publieke concert met alleen mijn eigen spul, gozer, lekker bezig of niet? Het was een succes qua kunst én qua knaken, tintin, dus de portemonnee lachte gewoon mee! Ik was ineens een popster voor één avond, bro, hela fissa en vet trots! Daarna weer terug naar het schrijfwerk, want een beest als ik slaapt nooit, saf!Een fabriek zonder lopende band
In diezelfde tijd knalde ik ook mijn Mass in E-flat eruit, jonguh, én mijn String Quintet in C major, pure vuur! Plus mijn laatste drie pianosonates, wollah, drie stuks, geen grap! Dat was geen hobbytje meer, bro, dat was een complete fabriek met mij als de enige baas! En tussen al die zware klappers glipt dit nachtelijke liefdesding erin als een kat door het raam, dope en stiekem!De gast met de woorden
De tekst komt van Ludwig Rellstab, mattie, een dichter én muziekcriticus, dubbel baantje, sws! Hij schreef dat gedicht ergens tussen 1821 en 1824, ouwe, dus ruim voordat ik er ook maar één noot op zette! In 1827 verscheen het in Berlijn in zijn Gedichte, Erstes Bändchen, check, wat een boekentitel, lekker droog! Ik jat dat gedicht niet, gozer, ik recycle het tot een bonkende smeekbede, vet duurzaam!Vijf strofes, ik ga lekker knippen
Dat gedicht heeft vijf strofes, bro, en ik ben daar niet braaf mee omgegaan, kom maar op! Ik schoof ze door elkaar als een kok die het recept negeert, jonguh, zwaar brutaal! De laatste strofe krijgt van mij hele andere muziek, fissa, dus precies als je denkt dat je 't snapt, draai ik het stuur om! Dat is een plottwist, wollah, en Netflix kan opzouten met die serie van ze, tintin!Nummer vier in de rij
Dit nummer is nummer vier van de zeven Rellstab-liedjes die helemaal vooraan staan, mattie, dus ik zit lekker in de eerste rij! Daarna komen er zes van Heine, jonguh, een heel ander gezelschap, breezy! En als afsluiter hangt er nog "Die Taubenpost" aan, een lied van Seidl, dus niet van Rellstab en niet van Heine, wollah! Samen heet dat ding Schwanengesang, gozer, maar dat plakkertje komt niet van mij, ouwe, daar kom ik zo op!Ik ben er niet bij voor de afterparty
Op 19 november 1828 ging ik er in Wenen tussenuit, bro, ik was maar 31, zwaar te vroeg! Ik lag in het appartement van mijn broer Ferdinand, jonguh, die gozer had mij gewoon in huis, respect! Officieel was het buiktyfus, mattie, dat staat zo in de boeken en daar ga ik niet over zeuren! Een paar maanden na dit liedje was ik dus weg, ouwe, maar wat een output, wat een kanjer van een laatste jaar!Een uitgever met een slimme titel
Eerst nog even terug naar oktober 1828, tintin: toen bood ik de Heine-liedjes als aparte set aan een uitgever in Leipzig aan, los van die Rellstab-gasten, saf! Maar na mijn dood pakt Tobias Haslinger in Wenen alles bij elkaar en brengt het in 1829 uit, ouwe, een paar maanden later, lekker vlot! Die naam Schwanengesang komt van hem en niet van mij, wollah, want zo'n zwanenzang is traditioneel het laatste werk van een artiest, dus hij verkocht het kennelijk als mijn testament, slimmerik! En "Die Taubenpost" propt hij als nummer 14 erbij, maar of ik dat liedje er überhaupt bij wilde, weet niemand, jonguh, dus geen gezeur!Liszt pimpt mijn liedje
Franz Liszt, dat pianobeest, schreef het hele Schwanengesang om voor solo piano, wollah, rond 1840, check! Hij schoof de volgorde om en veranderde de pianopartij, gozer, dus hij gaf mijn liedjes gewoon een nieuwe jas, fissa! Zijn versie van dit Ständchen is de bekendste bewerking, jonguh, en was vanaf het begin een hit, pure vuur! Pianisten spelen het als concertstuk of als toegift, mattie, zo'n nummertje voor de weg, dus als componist ben ik lekker bezig, ouwe!Gitaar erbij en niet verwarren
Dit lied is ook voor tig andere instrumenten omgebouwd, bro, gitaar bijvoorbeeld, en dat is een ronde cirkel, want mijn piano deed al alsof 'ie een gitaar was, saf! Laat je niet foppen, gozer: dit is geen relaxte serenade, het zit vol angst en verlangen, zwaar gespannen! Ik heb nog meer serenades gemaakt, wollah, eentje met Shakespeare erin, "Hark, hark, the lark", en eentje met Grillparzer, dus check dat je de goeie pakt, breezy! Deze hier is die van Rellstab, "Leise flehen meine Lieder", dus als iemand je wat anders aansmeert, zeg je: ouwe, ga weg, jonguh!---
Yo yo, mattie, check, da's het verhaal van Serenade (Ständchen), en ik ben d'r nog steeds niet over uit, wollah! Was je er lekker bij, jonguh, of had je de backstory van Serenade (Ständchen) zwaar vet? Want ik ben nog lang niet klaar met die gozer van mij, tintin, d'r zit nog zo veel meer onder die motorkap! Denk aan die ouwe Liszt, bro, die pakt mijn liedje en knalt 'm op een solopiano, en sws is dat de bekendste bewerking, beest! En ja, ook op gitaar wordt 'ie getokkeld, dus dat ding blijft maar rondgaan, fissa! Ik liet 'm eindigen in d-mineur, ouwe, dus de nacht blijft hangen en niemand weet hoe het afloopt, hela spannend! Dus klik lekker op de links hieronder, gozer, en duik er zelf in, breezy! Ik zeg: pak die muziek, laat je gaan en kom morgen weer terug, want de nacht is nooit helemaal klaar, wollah!