Wispelturige chaps en narrenbeef bij La donna è mobile van Verdi
De backstory

Heibel in het dorp, dikke beats in mijn osso!

Ewa broer, check dit dan: in 1850 klopte Teatro La Fenice uit Venetië bij me aan voor een nieuwe opera, dus ik gelijk die ruige tekst Le roi s'amuse van Victor Hugo uit 1832 gepakt om te verbouwen tot Rigoletto, helemaal leip! Ik zat toen met mijn vrouwtje Giuseppina Strepponi in Palazzo Orlandi daar in Busseto, gewoon samenwonen zonder trouwring, dus al die zure buren daar helemaal para en scheef kijken naar ons, echt schande! Die bekrompen dorpsgekken gunden ons niks, nul respect voor die gepensioneerde sopraan van mij, waardoor we in mei 1851 zelfs onze biezen hebben gepakt naar mijn landgoed Villa Verdi in Sant'Agata, dikke doei! Maar juist tussen al dat gezeik door zat ik eind 1850 en begin 1851 keihard te koken op de melodieën, vol in de focus voor mijn grootste klapper ooit, geen grap!

Ruitje tikken met een Franse koning, of toch broodje aap?

Voor die beruchte track in de derde akte ging mijn vaste tekstschrijver Francesco Maria Piave aan de haal met een Frans zinnetje uit dat toneelstuk van Victor Hugo, namelijk Souvent femme varie, snap je die! Het verhaal gaat dus volgens die oude Franse geschiedenisboeken dat koning Francis I van Frankrijk die woorden ooit eigenhandig in een raam van het Château de Chambord heeft lopen krassen, al weet niemand zeker of die legende echt waar is, klinkt wel lauw toch! Piave maakte daar voor mij de openingszin La donna è mobile van, wat gewoon betekent dat vrouwen wispelturig zijn, en boem, dat werd gelijk de officiële titel van deze gruwelijke canzone, niks geen suffe bijnaam! Grappig genoeg denken mensen door die vrolijke sfeer en al die reclames voor Italiaans vreten dat het een romantisch liefdesliedje is, maar het is juist een keiharde, cynische diss van een foute baas die op het punt staat weer een nieuw slachtoffer te versieren, echt vies!

Topgeheim materiaal, lippen op elkaar!

Ik wist meteen dat dit deuntje zo bizar aanstekelijk was dat heel Venetië ermee aan de haal zou gaan als het voor de première op 11 maart 1851 zou uitlekken, dus ik hield die bladmuziek achter slot en grendel tot vlak voor de show, slimme zet! Pas op het allerlaatste moment gaf ik die partituur aan mijn tenor Raffaele Mirate, die de Hertog van Mantua speelde, en ik keek die gozer diep in zijn ogen met één simpele regel: waag het niet om dit buiten de repetities te zingen of te fluiten, anders zwaait er wat! Zelfs dirigent Gaetano Mares en de rest van de crew moesten hun kaken stijf op elkaar houden in Teatro La Fenice, want ik wilde die zaal in één klap volledig verrassen zonder spoilers op straat, pure strategie! Mirate hield netjes zijn mond, geen noot gelekt bij de grachten, en toen hij die avond eindelijk los mocht gaan op dat podium, ontplofte de hele tent precies zoals ik had berekend, kassa!

Heel de stad aan het fluiten en zangers die uitsloofden!

De dag na die knalpremière liep werkelijk elke gondelier en straatrat door de steegjes en over de grachten van Venetië mijn nieuwe hit te fluiten, precies wat ik al voorspeld had, totale overname! In mijn originele handgeschreven partituur, die nu veilig in het archief ligt bij uitgeverij Casa Ricordi in Milaan nadat zij Rigoletto als eerste uitbrachten, had ik als allerhoogste noot trouwens een A-kruis 4 opgeschreven, gewoon strak op papier! Maar je kent die tenoren, altijd haantjesgedrag en flexen met hun strot, dus later begonnen ze aan het einde van de cadenza een lange hoge B4 erin te gooien die ik nooit heb geschreven, al is die toevoeging nu wel vaste prik geworden bij elke show! Als je mijn werk trouwens zoekt in de boeken: ik doe niet aan die saaie opusnummers of een standaard catalogus, maar bij Ricordi in het vocale uittreksel staat hij als Akte 3, nummer 11 en in de volledige partituur op IMSLP als Akte 3, nummer 17, lekker overzichtelijk!

Van Venetiaans operahuis naar chipsreclame en voetbalstadion!

Voor de begeleiding heb ik trouwens alleen fluiten, klarinetten, fagotten, hoorns en strijkers neergezet, twee coupletten lang in stische vorm met een ritornello en telkens een weggelaten slotmaat in de zanglijnen tot het einde van het couplet, zodat die boel lekker doordendert! Doordat die melodie zo makkelijk in je kop blijft plakken, hoor je mijn meesterwerk tegenwoordig overal terug, van dikke films en videogames tot aan een Super Bowl-reclame voor Doritos-chips op de televisie, echt bizar! En alsof dat nog niet gek genoeg is, hebben Engelse voetbalsupporters mijn deuntje gewoon gejat voor hun spreekkoren op de tribune, staan ze daar met duizenden tegelijk mijn noten te brullen tijdens de wedstrijd, prachtig toch! Zo zie je maar, je begint met een geheime repetitie in Venetië en voor je het weet vreet de hele wereld tortillachips op jouw beat, ik heb die geschiedenisboeken gewoon uitgespeeld, ciao!