SYMPHONY NO 6 VAN BEETHOVEN
'I. ALLEGRO MA NON TROPPO'
Symphony No. 6 in F major, Op. 68 ("Pastoral")
Ik ben Beethoven, en ik neem je graag mee naar het eerste deel van mijn zesde symfonie, het Allegro ma non troppo. Misschien vraag je je af wat er in dit rustige begin eigenlijk gebeurt, en ben je benieuwd naar mijn uitleg bij dit deel? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit Allegro ma non troppo te leiden, zodat je straks met andere oren naar de muziek luistert. Als ik je alles over dit eerste deel heb verteld, geef ik je daarna een paar manieren om de Symphony No 6 verder te ontdekken.
---
Zo luister je mee zonder diploma
Je hoeft niets van klassieke muziek te weten, want ik vraag maar één ding van je: luister alsof je een wandeling maakt en laat je niet opjagen. Let eerst op de strijkers, de violen voorop, want zij dragen de eenvoudige melodie en brengen die steeds opnieuw terug. Daartussen hoor je de fluiten, hobo's, klarinetten en fagotten die af en toe een zin aan het gesprek toevoegen, en de hoorns geven het geheel iets warms en ruims. De instrumenten voor het onweer houd ik in dit deel nog in de kast, dus je kunt rustig achteroverleunen.Een titel als een ansichtkaart
Ik gaf dit deel de titel "Ontwaken van vrolijke gevoelens bij aankomst op het platteland" omdat het woord gevoelens daarin het belangrijkste is. Ik wilde de natuur niet nabootsen, ik wilde laten horen wat zij met een mens doet. Daarom vertelt dit deel geen verhaal met een begin en een einde, maar blijft het bij die ene blije stemming. Het is dus eerder een ansichtkaart die je van binnenuit voelt dan een schilderij dat je van een afstandje bekijkt.De vorm: een korte reis met een terugweg
Het kiezen van de vorm was een avontuur op zich, maar ik kwam uit bij de sonatevorm, en die klinkt strenger dan hij is. Je kunt hem zien als een reisje: eerst maak je kennis met de muziek, dan gaat ze op ontdekking en tot slot kom je terug op bekend terrein. Alles speelt zich af in F-majeur en in een maat van 2/4, twee rustige stappen per maat die je gemakkelijk meewiegt. Ik loop de vier onderdelen hierna één voor één met je door, en aan het eind gaat dit deel zonder pauze over in het tweede.Deel 1: Het welkom, met de koffer nog in de hand
Het tempo is Allegro ma non troppo, dus levendig maar zonder haast, en precies zo begint de muziek. Je hoort meteen de eenvoudige thema's, die klinken als iets wat een herder in de verte zou kunnen neuriën. Alles blijft licht en zonnig, en nergens hoor je een scherpe rand of een plotselinge schrik. Dit eerste onderdeel is bedoeld om je te laten wennen aan de plek, en dat gaat vanzelf.Deel 2: Het pad af, zonder kaart
Nu gaat de muziek op ontdekking en pakt ze stukjes van de thema's uit het begin om er telkens iets anders mee te doen. De toonsoort wisselt hier een paar keer, en dat voel je als een licht andere kleur over het landschap, ook al kun je de namen niet noemen. De stemming schuift mee, soms wat dromerig en soms wat uitbundiger, maar de vreugde verdwijnt nooit helemaal. Het tempo blijft gelijk, zodat het voelt als een wandeling waarbij je steeds iets nieuws ziet langs dezelfde weg.Deel 3: Terug op het vertrouwde bankje
Daarna komen de thema's van het begin terug, en je merkt dat je ze nu al herkent. Het geheel staat weer stevig in F-majeur, als een thuiskomst na de omweg. Het geeft een heerlijk gevoel om iets te horen dat je al kent, en ik heb dat bewust zo opgeschreven. De muziek klinkt hier zelfverzekerd, want ze weet nu waar ze is.Deel 4: Nog één blik over het veld
Aan het slot wordt het stuk rustiger en klinkt het alsof de muziek niet weg wil bij zoveel mooi uitzicht. Het tempo blijft hetzelfde, maar de energie zakt langzaam weg, tot de laatste klanken zacht en tevreden uitlopen. Er komt geen onweer en geen drama, want dat bewaar ik voor later in de symfonie. In plaats daarvan gaat het zonder onderbreking over in het tweede deel, waar de beek al op je wacht.Druk op play en loop maar mee
Nu is het jouw beurt om dit deel zelf te beleven, dus zet de muziek aan en laat het over je heen komen. Denk tijdens het luisteren eens terug aan wat we hebben besproken: de strijkers die de melodie dragen, de reis door de vier onderdelen en de vrolijke gevoelens waar de titel om draait. Je hoeft niets te herkennen of te begrijpen, want de muziek doet het meeste werk al voor je. Ik hoop dat je er net zoveel plezier aan beleeft als ik had toen ik het schreef.---
Ik hoop dat je met plezier hebt kennisgemaakt met de luistergids bij het eerste deel, het Allegro ma non troppo uit Symphony No 6. Misschien heb je gemerkt dat dit deel niets nodig heeft om je te overtuigen, want de eenvoudige melodieën en de ruime klank van het orkest doen hun werk vanzelf. Als je dit deel nog eens opzet, kun je er gewoon naar luisteren zonder iets te zoeken, en dan voel je misschien nog sterker hoe rustig het is om ergens aan te komen. Toch is dit pas het begin van wat de Symphony No 6 te bieden heeft. Er wachten nog vier delen op je, met een beekje, een dorpsfeest, een onweer en een dankbaar slot, en elk daarvan klinkt weer heel anders. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te ontdekken wat er in de Symphony No 6 nog meer te horen valt. Neem er de tijd voor, want deze muziek vraagt niet veel van je, behalve dat je er even voor gaat zitten.