SYMPHONY NO 6 VAN BEETHOVEN
'III. ALLEGRO'
Symphony No. 6 in F major, Op. 68 ("Pastoral")
Ik ben Beethoven, en in dit deel van mijn zesde symfonie, de Pastoral, ga ik je uitleggen wat er gebeurt in het derde deel, het Allegro. Misschien denk je bij een symfonie eerst aan iets plechtigs, maar hier nodig ik je uit om even stil te staan bij een dorpsfeest waar iedereen welkom is. Ben je benieuwd naar de uitleg over dit derde deel, het Allegro? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit Allegro heen te leiden, zodat je hoort wat er in de muziek gebeurt en waarom het zo klinkt. Als we dit deel samen hebben doorgenomen, laat ik je zien hoe je mijn zesde symfonie daarna verder kunt verkennen.
---
Dansen zonder dansles
Luister bij dit deel vooral naar het ritme, want het gaat in drie tellen en dat voel je al snel in je voeten. De strijkers en de blazers nemen de melodie om de beurt van elkaar over, alsof het hele dorpsplein meedoet. Let op hoe de muziek steeds terugkeert naar hetzelfde vrolijke thema, zodat je het na een tijdje herkent als een oude bekende. Houd je paraplu alvast bij de hand, want aan het einde van dit deel gebeurt iets waar je niet op bent voorbereid.Een feestje zonder gastenlijst
Ik noemde dit deel "Vrolijk samenzijn van het landvolk", omdat ik wilde dat je meteen aan mensen denkt die samenkomen om plezier te hebben. Je hoort dus geen verhaal met een begin en een eind, maar een stemming waarin iedereen even zijn zorgen vergeet. Het is een scherzo, en dat woord betekent letterlijk 'grap', al is het in de muziek vooral een levendig en luchtig deel in drie tellen. Ik vond dat de beste plek om de vreugde van het buitenleven te laten klinken, vlak voordat de lucht in het volgende deel betrekt.Een dansje met een staartje
De vorm van dit deel was een puzzel waar ik met plezier aan zat, want ik koos voor een scherzo met een trio. Het scherzo is het stevige, dansante hoofdthema, en het trio is het middenstuk dat een eigen karakter heeft. Normaal komt het trio één keer voorbij, maar ik laat het twee keer klinken, en het laatste scherzo houd ik korter en sneller. Ik loop in de volgende paragrafen elk deel afzonderlijk met je door, zodat je precies weet waar je bent.Deel 1: Het dorp stemt zijn voeten
Het eerste scherzo staat in F-majeur en zet meteen een licht, huppelend gevoel neer. Het tempo is Allegro, dus vlot maar niet gehaast, en je hoort de melodie bijna op en neer wippen. Ik wilde dat je hier voelt dat het feest al aan de gang is voordat jij binnenkomt. Als dit eerste deel afloopt, ben je gewend aan de dans en weet je welke sfeer ik later wil terugbrengen.Deel 2: Een nieuw gezicht in de menigte
Dan komt het trio, en daarmee verandert het karakter van de muziek merkbaar. Het heeft een eigen thema, een andere kleur en een wat stevigere tred, alsof er iemand anders het voortouw neemt in de dans. Toch blijft de drieslag van de maat doorlopen, dus de feeststemming raakt nergens zoek. Dat contrast is bedoeld, want zonder een tweede gezicht zou het eerste na een tijdje saai worden.Deel 3: Iedereen weer op zijn plek
Nu keert het scherzo terug, en je hoort meteen dat het oude thema weer aan het woord is. Je herkent het nu veel sneller, en dat voelt als thuiskomen na een korte omweg. Ik laat de muziek hier opnieuw gezellig en luchtig klinken, zodat je denkt dat de rest van de middag net zo zal verlopen. Wie goed luistert, merkt dat de vrolijkheid iets doorzet, maar dat is nog niet het signaal dat er iets staat te gebeuren.Deel 4: Een tweede ronde voor het trio
Het trio komt nog een keer terug, en dat is iets wat je in de meeste scherzo's niet zult tegenkomen. Het is een beetje als een lied dat je mensen een tweede keer laat zingen omdat het zo goed bevalt. Je kent het thema inmiddels, dus je kunt nu vooral genieten van de kleine verschillen in de manier waarop het klinkt. Het geeft de muziek iets zorgeloos, en juist daardoor wordt wat daarna komt zo'n schok.Deel 5: Plotseling geen tijd meer voor een dansje
Het laatste scherzo is korter en sneller dan alle andere, alsof de dansers ineens haast hebben. Je voelt dat de muziek onrustiger wordt, en dat is geen toeval, want er is iets onderweg dat je nog niet kunt zien. Dan breekt de muziek af, midden in de vrolijkheid, en begint het onweer meteen. Er is geen pauze, geen applaus en geen tijd om je jas te pakken, en zo loopt dit deel recht het volgende in.Nu is het jouw beurt
Ik nodig je uit om dit deel nu zelf te beleven: zet de muziek aan en laat je meevoeren. Denk onderweg terug aan wat ik je heb verteld, aan het dansende ritme, het trio dat terugkomt en het scherzo dat steeds sneller wordt. Het hoeft niet allemaal in één keer te lukken, want je mag het zo vaak opnieuw luisteren als je wilt. Ik hoop dat je er evenveel plezier aan beleeft als ik toen ik het schreef, en dat je op het einde nog even schrikt van de wolken.---
Zo, daar sta je dan, met de dans van het dorpsfeest nog in je oren en de eerste donkere wolken al aan de horizon. Is deze luistergids over het derde deel uit Symphony No 6 je goed bevallen? Ik hoop dat je de dans in drie tellen nu meteen herkent. Ik hoop ook dat je het moment hoort waarop de muziek plotseling afbreekt en het onweer zonder pauze losbarst. Dit deel is maar een klein stukje van het geheel, want Symphony No 6 heeft vijf delen en er valt nog veel meer te ontdekken. Denk aan het beekje met de vogels vlak voor het einde van het tweede deel. Denk ook aan het herdersliedje na de storm, waarin ik de dankbaarheid en de rust van na de bui kwijt kon. Ik wilde nooit een verhaal vertellen, maar je laten voelen wat de natuur met een mens doet, en daarom klinkt dit stuk bij elke nieuwe luisterbeurt weer een beetje anders. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en meer over Symphony No 6 te lezen. Neem er rustig de tijd voor, net als bij een wandeling waarbij je niemand hoeft in te halen.