SYMPHONY NO 6 VAN BEETHOVEN
'IV. ALLEGRO'
Symphony No. 6 in F major, Op. 68 ("Pastoral")
Ik ben Beethoven, en in dit deel van mijn zesde symfonie neem ik je mee naar het vierde deel, het Allegro dat ik "Onweer, storm" noemde. Na al dat vrolijke dansen op het dorpsplein houdt de lucht ineens zijn adem in, en dat moment vind ik zelf nog altijd een van de mooiste omslagen die ik ooit heb geschreven. Ben je benieuwd hoe ik van een zonnige middag in korte tijd een hevig onweer maak? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit deel te leiden, zodat je hoort wat er gebeurt en ook waarom het zo voelt. Daarna geef ik je nog een aantal manieren om mijn zesde symfonie verder te ontdekken, zodat je er na dit deel zeker niet mee klaar bent.
---
Zet de ramen maar dicht
Luister bij dit deel vooral naar vier dingen: de strijkers, de piccolo, de pauken en de trombones. De strijkers zorgen voor een onrustige, kolkende beweging waaronder de rest zich kan opbouwen. De piccolo, die hoge kleine fluit, flitst er als bliksem doorheen, en de pauken rollen als de donder erachteraan. De trombones heb je in de eerdere delen nog niet gehoord, dus als zij zwaar invallen weet je dat het menens is.Een titel zonder omwegen
Ik noemde dit deel „Onweer, storm”, omdat ik wilde dat je meteen weet wat er aan komt. Het vrolijke feest van het vorige deel breekt af, en dan moet de titel niet lang om de hete brij heen draaien. Ik wilde geen weerbericht schrijven, maar je laten voelen hoe het is als de natuur ineens van stemming verandert. Je hoort daarom niet zozeer nette regendruppels als wel schrik en ontzag, en dat is precies wat ik bedoelde.Geen vaste mal voor een storm
Over de vorm van dit deel heb ik lang nagedacht, want een storm laat zich moeilijk in een nette mal gieten. Daarom heb ik geen strak schema gevolgd, maar de muziek gewoon laten doen wat een bui doet: opkomen, losbarsten en weer wegtrekken. In de volgende paragrafen loop ik die stappen een voor een met je langs, van de eerste klap tot de wegtrekkende wolken. Je hoeft dus niets te onthouden, want je oren voelen vanzelf waar je bent.Onderdeel 1: Zonder waarschuwing
De muziek van het dansdeel breekt af en de storm begint meteen, in tempo Allegro en in f-mineur. Het vorige deel stond nog in F-majeur, en die overgang van licht naar donker voelt als een wolk die voor de zon schuift. De stemming slaat om van vrolijk naar gespannen, nog voordat je goed en wel hebt gemerkt dat je moet schrikken. Voor bijkomen is geen tijd, want de storm wacht niet tot je klaar bent met luisteren.Onderdeel 2: Bliksem en donder op bestelling
Daarna barst het los: de piccolo schiet in hoge, felle uithalen door de muziek heen, en de pauken antwoorden met donder die je bijna in je borstkas voelt. Het tempo blijft Allegro, maar het voelt sneller, omdat alles tegelijk lijkt te gebeuren. De strijkers jagen voort alsof ze een hoed najagen die steeds net buiten bereik waait. De stemming schuift van onrust naar schrik, en ik hoop dat je er ondertussen toch een beetje van geniet.Onderdeel 3: Een akkoord met gewicht
Dan laat ik de trombones inzetten met een enorm akkoord dat steeds net naast de tel valt. Dat heet syncope: de nadruk komt op een plek waar je hem niet verwacht, als een misstap op een trap in het donker. Daardoor klinkt het akkoord zwaar en wankel tegelijk, alsof de grond even meebeweegt. Het is het moment waarop de storm zijn volle kracht laat horen, en waarop je merkt hoe klein een mens zich kan voelen.Onderdeel 4: De wolken trekken op
Tegen het einde zakt de storm weg, de muziek wordt stiller en uiteindelijk blijft één fluit over die een stijgende toonladder speelt. Die toonladder is als een deur die langzaam opengaat naar het slotdeel, dat weer in F-majeur staat. De laatste drie delen gaan zonder pauze in elkaar over, dus de schrik gaat zonder onderbreking over in opluchting. Daarmee heb je de hele reis van dit deel gehoord, van de eerste dreiging tot de eerste zonnestraal.Nu is het jouw beurt
Nu mag je het zelf beleven: druk op play en laat de muziek over je heen komen. Denk tijdens het luisteren eens terug aan wat ik je verteld heb, en probeer de piccolo, de pauken en de trombones eruit te pikken. Je hoeft niets te begrijpen, want luisteren is genoeg. Ik hoop dat je het net zo spannend vindt om te horen als ik het vond om te schrijven.---
Heb je genoten van deze luistergids bij het Allegro "Onweer, storm" uit Symphony No 6? Heb je zin gekregen om de storm nog eens te beluisteren, nu je weet waar je op moet letten? Als je terugdenkt aan dit deel, blijft misschien niet het geweld hangen, maar juist de stilte erna. Ik laat het onweer niet eindeloos duren, want aan het eind klimt een enkele fluit omhoog, en dan weet je dat het ergste achter de rug is. Zo wilde ik laten horen dat een storm bij het buitenleven hoort, en dat er daarna ook weer een rustige lucht komt. Er valt in Symphony No 6 nog veel meer te ontdekken dan dit ene deel. Het volgende deel, waarin ik de dankbaarheid na de storm laat klinken, hoort er gewoon bij. Ook de eerdere delen, met het beekje en de vogels, klinken anders als je ze na dit onweer opnieuw hoort. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Symphony No 6. Neem er de tijd voor, want deze muziek verdraagt geen haast. Ik hoop dat je er met net zoveel plezier naar luistert als ik het schreef.