SYMPHONY NO 6 VAN BEETHOVEN
'II. ANDANTE MOLTO MOTO'
Symphony No. 6 in F major, Op. 68 ("Pastoral")
Ik ben Beethoven, en ik ga je hier iets vertellen over het tweede deel van mijn zesde symfonie, het Andante molto moto. Het is een deel waar ik zelf graag bij stilsta, omdat het je uitnodigt om even langzamer te gaan lopen en gewoon te luisteren. Ben je benieuwd naar de uitleg van het Andante molto moto? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit deel te leiden, zodat je hoort wat er onder en boven de melodie gebeurt. Als we dit deel samen hebben doorgenomen, laat ik je zien hoe je de Symphony No 6 daarna nog verder kunt verkennen.
---
Luister naar het water, niet naar de klok
Bij dit deel raad ik je aan vooral naar de celli te luisteren, want zij zijn de beek zelf. Een groep van hen speelt met dempers een zacht golvend figuurtje dat bijna nooit ophoudt, en de andere celli tokkelen op hun snaren. Daarboven zingen de violen een lange, rustige melodie, en de houtblazers voegen af en toe iets toe, als wandelaars die even blijven staan om naar het water te kijken. Zodra je die wiegende beweging hoort, hoef je alleen nog mee te drijven, want ik neem je nergens mee naartoe waar je niet kunt volgen.Waarom er een beek op het bordje staat
Ik noemde dit deel "Scène bij het beekje", zodat je meteen weet in welke stemming je komt, zoals een bordje langs een wandelpad. Het is wel een gevoel en geen schilderij, want ik wilde laten horen wat de natuur met je doet en niet elk rimpeltje natekenen. Daarom past de aanduiding Andante molto moto er ook zo goed bij: een wandeltempo, maar met voortdurend beweging erin. Het water kabbelt in een maat van 12/8 die je lichaam vanzelf meewiegt, ook als je geen noot muziek kunt lezen.Een sonatevorm met natte voeten
De vorm kiezen was een avontuur op zich, en ik ben uiteindelijk uitgekomen bij de sonatevorm. Dat betekent dat ik eerst mijn muziek voorstel, daarna alles een beetje door elkaar schud, het vertrouwde weer terugbreng en alles afsluit met een slot. Die vier stukken loop ik in de volgende alinea's één voor één met je door. Het blijft een rustige tocht, maar er valt onderweg meer te beleven dan je bij een beekje zou verwachten.Sectie 1: Het beekje stelt zich voor
Ik begin in Bes-majeur, in een tempo waarin niemand zich hoeft te haasten, met het gekabbel van de celli als vaste ondergrond. Daarboven zet ik de eerste melodie neer, zacht en lang uitgesponnen, zodat je er rustig aan kunt wennen. Daarna komt een tweede gedachte erbij, want zo werkt een sonatevorm: eerst één idee, dan een tweede ernaast. De sfeer blijft warm en ontspannen, alsof je op een zonnige oever bent gaan zitten en nog even niets hoeft.Sectie 2: Het water neemt een omweg
In het midden pak ik stukjes uit de eerste sectie en laat ik ze langs verschillende instrumenten gaan. De muziek zoekt andere toonsoorten op en voelt daardoor even wat onrustiger, als een beek die om een rotsblok heen moet. Het tempo blijft gelijk en het water stroomt gewoon door, dus je hoeft je nergens zorgen over te maken. Het onweer bewaar ik voor later in de symfonie, en hier is nog geen wolkje te zien.Sectie 3: Terug bij de oever
Dan keert de eerste melodie terug, en je herkent haar meteen, ook als je nog nooit klassieke muziek hebt gehoord. Ik ben dan weer thuis in Bes-majeur, en het is alsof je na een korte omweg weer op je plek bij het water zit. De tweede gedachte komt ook terug, nu in dezelfde thuistoonsoort, zodat alles op zijn plaats valt. Het geeft een tevreden gevoel, zoals wanneer je na een wandeling de voordeur opendoet en alles nog net zo staat als je het achterliet.Sectie 4: Drie vogels die elkaar niet laten uitpraten
Vlak voor het einde laat ik het beekje even rusten, en dan krijgen drie vogels het woord: een nachtegaal op de fluit, een kwartel op de hobo en een koekoek op de klarinetten. Ik heb hun namen zelf in de partituur gezet, zodat niemand hoeft te raden wie er zingt. Het verhaal gaat dat ik die vogelroepen "niets dan een grapje" noemde, maar zeker weet niemand dat. Daarna klinkt nog even het rustige slot, en zonder pauze ga ik door naar het volgende deel, waar de dorpelingen al klaarstaan om te feesten.Druk maar op play
Nu nodig ik je uit om dit deel zelf te beleven: druk op play en laat de muziek over je heen komen. Denk tijdens het luisteren eens terug aan wat we hebben besproken, zoals de celli als beek, de violen die erboven zingen en de vogels aan het eind. Je hoeft niets te herkennen of te begrijpen, want het gaat om het gevoel dat het water je geeft. Ik hoop dat jij deze tocht door mijn Andante molto moto net zo mooi vindt als ik het vond toen ik het schreef.---
Zo, daar sta je dan, aan het eind van de wandeling langs mijn beekje. Heb je genoten van deze luistergids bij het Andante molto moto uit Symphony No 6? Ik hoop dat je het water voortaan hoort stromen zodra de celli beginnen. Zet het deel gerust nog eens op, want een rustig stuk laat zich zelden in één keer helemaal kennen. Misschien hoor je dan een vogel of een kleur in het orkest die je de eerste keer is ontgaan. Het beekje loopt aan het einde meteen door in het volgende deel, dus de wandeling is eigenlijk nog niet voorbij. Er valt in Symphony No 6 nog veel meer te ontdekken, van het vrolijke dorpsfeest tot het onweer en het dankbare lied daarna. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen. Ik heb deze muziek geschreven om te laten voelen hoe fijn het is om buiten te zijn, en ik hoop dat je dat gevoel nog even meeneemt.