SYMPHONY NO 6 VAN BEETHOVEN
'V. ALLEGRETTO'
Symphony No. 6 in F major, Op. 68 ("Pastoral")
Ik ben Beethoven, en in dit deel vertel ik je alles over het vijfde deel van mijn zesde symfonie, het Allegretto. Na de storm uit het vorige deel is het een hele opluchting om hier weer in rustig weer terecht te komen. Ben je benieuwd wat er in dit deel allemaal te horen valt, en waarom ik het "Herderslied; blije en dankbare gevoelens na de storm" noemde? Ik ben er om je stap voor stap door de details van het Allegretto heen te leiden, zodat je straks niet alleen luistert maar ook hoort wat er gebeurt. Als ik je alles over dit deel heb verteld, geef ik je nog een aantal manieren om mijn Symphony No 6 verder te verkennen.
---
Eerst even uitademen
Dit deel luister je het best als iemand die net onder een afdak vandaan stapt: de lucht is schoon en je hoeft nergens meer heen. Begin bij de solofluit die aan het eind van het onweer omhoogklimt, want die brengt je naar dit deel. Luister daarna naar de strijkers, die de herderstoon steeds opnieuw zingen, en let op hoe blazers als de klarinetten en de hoorns die toon overnemen en er iets warms aan geven. Meer hoef je niet te doen, want het thema is zo eenvoudig dat je je er na een paar keer horen helemaal thuis voelt.Een bordje langs de wandelroute
Ik gaf dit deel de titel „Herderslied; blije en dankbare gevoelens na de storm”, omdat ik in één regel wilde zeggen wat er in je hoort te gebeuren. Het onweer is voorbij, en wat overblijft is opluchting, het gevoel dat je weer rustig kunt ademhalen. Zoals ik al zei schilder ik geen plaatje, maar laat ik horen wat de natuur met een mens doet, en dankbaarheid hoort daar nadrukkelijk bij. Een herder past daar goed bij, want zijn lied is de eenvoudigste manier om dank uit te spreken: zonder woorden, gewoon in de openlucht.Een rondo met een sonatajasje
De vorm van dit deel was een puzzel, want ik koos voor een sonaterondo, een mengvorm van twee bekende vormen. Bij een rondo keert één thema steeds terug, zoals het refrein in een lied, en bij een sonate krijgen thema's de ruimte om te veranderen en naast elkaar te staan. Samen geven die twee me een herderslied dat steeds thuiskomt en toch onderweg iets beleeft. Ik loop de onderdelen in de volgende alinea's één voor één met je door, dus je hoeft ze nu nog niet te onthouden.Sectie 1: Het herderslied stapt de zon in
Het deel begint zachtjes in F-majeur, in een Allegretto dat rustig is zonder te slepen. De maat is een zwaaiende zesachtsmaat, zodat de muziek meewiegt als een brede, ontspannen pas. Van het onweer hoor je niets meer terug, alleen een eenvoudige melodie vol opluchting. Dit is het refrein van het deel, dus neem het goed in je op, want het komt nog vaker langs.Sectie 2: Een zijpad met nieuwe gedachten
Na het eerste lied laat ik het thema even rusten en komt er nieuw materiaal, waardoor de stemming wat beweeglijker wordt. Het tempo blijft hetzelfde, maar de muziek krijgt meer vaart in haar stappen en het blijft licht en zonnig. Hier hoor je het sonate-deel van de vorm, want de thema's mogen even tegenover elkaar staan voordat ze weer vrienden worden. Daarna keert het herderslied terug, als een wandelaar die bij het kruispunt weer de bekende weg kiest.Sectie 3: Het lied groeit boven zichzelf uit
Bij de terugkeer van het thema wil ik niet dat het lied klein blijft, dus laat ik het orkest stap voor stap aanzwellen. Er komen steeds meer instrumenten bij, en het geluid wordt voller en warmer, in dezelfde zonnige toonsoort. Zo bouw ik op naar een hoogtepunt waarin de dankbaarheid er met volle kracht uit mag, zonder dat het ooit dreigend wordt. Daarna ebt alles weer weg, want na zoveel gevoel is er behoefte aan rust.Sectie 4: Zachtjes de deur dichtdoen
Ik sluit het deel af met een stille coda, waarin het herderslied nog één keer in gedachten voorbijtrekt. De muziek wordt zachter en zachter, alsof de herder langzaam over de heuvel verdwijnt. Het laatste woord is aan twee akkoorden in F-majeur, die de symfonie rustig en zonder drukte afronden. Zo eindigt de hele wandeling niet met een knal, maar met een dankbare stilte.Druk maar op play
Nu is het jouw beurt om dit deel zelf te beleven. Zet de muziek aan, leun achterover en laat je meevoeren zonder dat je iets hoeft te doen. Denk onderweg misschien terug aan wat ik je verteld heb, zoals het refrein dat steeds terugkomt en de stille akkoorden aan het slot. Ik hoop dat je net zoveel plezier beleeft aan mijn Allegretto als ik had toen ik het schreef.---
Zo, daar klinkt het laatste akkoord, en ik hoop dat je er met een rustig en dankbaar gevoel uit komt. Heb je het leuk gevonden om meer te leren over de luistergids bij het Allegretto uit de Symphony No 6? Dit deel is voor mij het moment waarop de lucht na het onweer weer opklaart en alles zachter en helderder lijkt dan voorheen. Misschien zet je het straks nog een keer op en luister je naar hoe de muziek langzaam groeit, tot ze uitloopt in een stille slotpassage met twee akkoorden in F-majeur. Je merkt dan vaak dat je bij de tweede keer andere dingen hoort dan bij de eerste. Er valt in de Symphony No 6 nog veel meer te ontdekken, van de vogels in het beekdeel tot het feest van het landvolk. Ik nodig je daarom van harte uit om op de links hieronder te klikken en verder te luisteren en te lezen. Neem er rustig de tijd voor, want deze muziek vraagt niets van je, behalve dat je even naar buiten wilt kijken.