SYMPHONY NO 9 VAN BEETHOVEN
'II. SCHERZO MOLTO VIVACE'
Symphony No. 9 in D minor, Op. 125 ("Choral")
Ik ben Beethoven, en in dit stuk neem ik je mee door het tweede deel van mijn Negende symfonie, het Scherzo molto vivace. Ben je benieuwd hoe dit deel in elkaar zit en wat er onder die voortjagende muziek schuilgaat? Ik ben er om je stap voor stap langs alle details van het Scherzo molto vivace te leiden, zodat je er na afloop met andere oren naar luistert. Als ik alles over dit deel heb verteld, wijs ik je daarna de weg naar manieren om de Negende symfonie nog verder te ontdekken.
---
Luisteren zonder diploma
Je hoeft niets van muziek te weten om dit deel te volgen, want je luistert vooral naar wie er op dat moment aan het woord is. Let eerst op de strijkers, die de melodie in korte, jachtige stukjes van de een naar de ander laten gaan. Daartussen laat ik de houtblazers en de hoorns om beurten opduiken, en de trombones geven er een donkere kleur aan. Richt je aandacht ook op de pauken, want die geven dit deel zijn doordringende klop, en dan hoor je hoe de rest er een tijdje op meedanst.Waarom ik dit deel zo noemde
De titel is eigenlijk een soort gebruiksaanwijzing: Scherzo, molto vivace, en dat laatste betekent heel levendig. Verderop staat er presto bij, dus ik beloof je dat het niet bij een rustig wandelpasje blijft. Ik zette dit deel op de tweede plaats, tussen het stormachtige begin en het Adagio dat daarna komt. Levendig betekent hier trouwens niet luchtig, want het deel is donker en geconcentreerd, dus verwacht vooral vaart en spanning.Drie stukken, één bouwplan
De vorm die ik koos is die van scherzo en trio. Eerst komt het scherzo zelf, dan het trio, en daarna keert het scherzo terug. Het scherzo staat in d-mineur en het trio in D-majeur, dus de kleur van de muziek verandert onderweg van donker naar lichter. Ik neem die drie stukken zo meteen een voor een met je door.Onderdeel 1: Het scherzo en zijn donkere wolk
Het scherzo staat in d-mineur, in een driekwartsmaat, en het tempo is molto vivace. Ik begin met een fuga, dus de stemmen komen een voor een binnen en strengelen zich in elkaar. De sfeer is donker en gejaagd, alsof er iets achter je aan zit dat je niet kunt zien. Houd die opbouw goed in je oren, want daar draait dit hele deel om.Onderdeel 2: Het trio, of even zon op je gezicht
Dan schuif ik door naar D-majeur, en je hoort meteen dat er ergens een raam opengaat. Hier komt het hymneachtige contrast: een zingend, rustiger thema tegenover de jachtige fuga van daarnet. De stemming verandert van gespannen naar warm, zonder dat de muziek echt tot stilstand komt. Dit is het moment om adem te halen, maar ga niet te gemakkelijk zitten.Onderdeel 3: Het scherzo komt terug, met dezelfde bui
Daarna keert het scherzo terug, weer in d-mineur. Je herkent de fuga en de gejaagde sfeer meteen, als een bekende op straat die nog steeds haast heeft. Na het lichtere trio klinkt het donker nu extra donker, omdat je het verschil net hebt gehoord. Zo vertelt dit deel zijn verhaal: eerst de spanning, dan het lichte tussenstuk en dan de spanning opnieuw, maar nu met een luisteraar die er anders naar luistert.Nu is het aan jou
Ik nodig je uit om dit tweede deel zelf te beleven. Druk op play en laat je meevoeren door de muziek. Denk tijdens het luisteren nog even terug aan wat we hebben besproken: de fuga, het lichtere trio en de terugkeer van het scherzo. Ik hoop dat je de reis door mijn scherzo net zo spannend vindt als ik het vond om het te schrijven.---
Hiermee sluit ik de luistergids bij het tweede deel af, en ik hoop dat je de muziek nu een stukje anders hoort dan voordat je begon. Vond je het leuk om meer te ontdekken over het Scherzo molto vivace uit de Symphony No 9? Misschien merk je als je het deel nog eens opzet dat je steeds weer iets nieuws hoort, want een stuk dat zo snel voorbijgaat, laat zich niet in één keer volledig oppakken. Ik denk dat het mooiste moment vaak komt als je het ritme al kent en je er niet meer bij hoeft na te denken. Aan de Symphony No 9 valt nog veel meer te ontdekken, want het Scherzo is maar één van de vier delen. Na al die onrust volgt het Adagio, dat uit variaties op twee thema's bestaat en juist alle tijd neemt om te zingen. In de finale komen daarna voor het eerst in een symfonie ook menselijke stemmen binnen, en daar ben ik nog altijd trots op. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over de Symphony No 9. Neem er de tijd voor, want deze muziek wordt mooier naarmate je er vaker naar terugkeert.