SYMPHONY NO 9 VAN DVOŘÁK
'II. LARGO'
Symphony No. 9 in E minor, Op. 95 ("From the New World")
Ik ben Dvořák, en in dit stuk neem ik je mee door het Largo uit mijn Symphony No. 9. Ben je benieuwd naar de uitleg bij dit langzame deel? Ik ben er om je stap voor stap door de details van het Largo te leiden, zodat je hoort wat er onder de mooie melodie allemaal gebeurt. Als we het Largo samen hebben doorgenomen, laat ik je zien hoe je de rest van de Symphony No. 9 verder kunt verkennen.
---
Doe even niets, dat is je opdracht
Mijn advies voor dit deel is eenvoudig: ga zitten, laat je schouders zakken en luister naar één melodie die in haar eigen tempo haar weg zoekt. Het tempo heet Largo, wat zoveel betekent als heel langzaam en ruim, dus je hoeft nergens achteraan te rennen. Let vooral op de Engelse hoorn, want die speelt de beroemde melodie, en op de tuba, die in geen enkel ander deel van de symfonie meedoet. Als je gedachten tussendoor even afdwalen, is dat niet erg, want de muziek wacht op je als een geduldige vriend op een bankje.Waarom ik zo traag begon
Ik noem dit deel Largo omdat dat het woord is waarmee musici een heel langzaam, ruim tempo aanduiden, en precies dat tempo had mijn melodie nodig. Zo'n melodie moet kunnen ademen, en dat lukt alleen als niemand haar opjaagt. Ik heb dit deel zelf een schets of studie genoemd voor een later werk naar Longfellows The Song of Hiawatha, dus achter al die rust zit ook een verhaal. Of er heimwee naar Bohemen in doorklinkt, is een uitleg die je in programmaboekjes tegenkomt, en die laat ik graag voor jouw eigen oordeel.Een broodje met drie lagen
Voor dit deel koos ik een eenvoudiger plan dan in het eerste deel: de ternaire vorm, die uit drie delen bestaat. Je krijgt eerst een stuk in Des-majeur, daarna een middenstuk dat later naar cis-mineur gaat, en dan keert het begin terug. Je kunt het zien als een boterham met beleg: boven en onder lijken ze op elkaar, en in het midden zit de verrassing. Die drie stukken loop ik hierna één voor één met je door, zodat je altijd weet waar je bent.Deel 1: De melodie die niet gestoord wil worden
Het deel begint in Des-majeur, in een ruime maat van vier tellen en met een tempo dat nergens haast mee heeft. Dan zet de Engelse hoorn de beroemde melodie in, warm en een beetje donker van klank, alsof iemand rustig een verhaal begint te vertellen. De stemming is kalm en bijna plechtig, en de melodie krijgt alle tijd om uit te spreken wat ze wil zeggen. Ook de tuba klinkt hier, en omdat ze verder nergens in de symfonie te horen is, mag je haar best even opmerken.Deel 2: Een wolk trekt voorbij
Na het eerste stuk schuift de muziek naar cis-mineur, en je hoort meteen dat het licht een beetje dimt. De sfeer wordt donkerder en peinzender, als een wolk die even voor de zon schuift. Dit middenstuk is het contrast dat ik nodig had, want een melodie die zo mooi is, wordt nog mooier als je haar even moet missen. Luister vooral naar hoe de stemming verandert zonder dat het gevoel van rust helemaal verdwijnt.Deel 3: Eindelijk thuis
In het laatste stuk keert het begin terug, en daarmee ook de toonsoort Des-majeur en de stilte van het eerste stuk. Je herkent de melodie meteen, en dat is precies de bedoeling, want na het donkere middenstuk voelt het als de deur van je eigen huis. Die melodie is later het lied Goin' Home geworden, met woorden van mijn leerling William Arms Fisher uit 1922. Veel mensen denken dat het een oud, traditioneel lied is, maar de melodie heb ik zelf bedacht.Nu is het jouw beurt
Nu nodig ik je uit om dit Largo zelf te beleven. Druk op play, ga lekker zitten en laat de muziek rustig over je heen komen. Denk onderweg misschien terug aan wat ik je verteld heb: de Engelse hoorn, het donkere middenstuk en de terugkeer van het begin. Ik hoop dat je de reis door mijn Largo net zo mooi vindt als ik het vond toen ik het schreef.---
Ik hoop dat je het fijn vond om samen met mij door het Largo uit mijn Symphony No. 9 te wandelen. Heb je genoten van deze luistergids bij het Largo? Misschien hoor je de Engelse hoorn nu met andere oren, en merk je dat zo'n rustige melodie veel meer te vertellen heeft dan je op het eerste gehoor zou denken. Toch is dit langzame deel maar een van de vier delen van de symfonie. Er valt nog veel meer te ontdekken. In de finale laat ik bijvoorbeeld thema's uit de eerdere delen terugkomen, zodat je daar oude bekenden tegenkomt. Ook de reis van deze muziek is bijzonder, want in 1969 nam Neil Armstrong een opname van de symfonie mee naar de Maan, aan boord van Apollo 11. Als je zin hebt om verder te luisteren, klik dan gerust op de links hieronder. Daar vind je meer over de andere delen en over de symfonie als geheel. Neem er de tijd voor, ga lekker zitten en laat de muziek haar werk doen.