Zuchten na de oorlog bij Elgars Cello Concerto in E minor, Op. 85
I. Adagio – Moderato
Cello Concerto in E minor, Op. 85
Ik ben Edward Elgar, en ik neem je mee door het eerste deel van mijn Cello Concerto, het Adagio – Moderato. Je hoort hoe de solocello in ongeveer 8 minuten begint met een diepe, ernstige stem en dan overgaat in een rustig voortschrijdend middendeel, zodat je meteen voelt waar dit werk over gaat. Op deze site leren wij componisten je onze stukken herkennen wanneer je ze hoort, dus waag een eerste poging en ga naar de Trainer .
---
Eén verteller en een heel gehoor
Als je dit eerste deel voor het eerst hoort, luister dan vooral naar de solocello, want zij is de verteller en zij heeft het eerste en het laatste woord. Het orkest is de kamer om haar heen: het luistert, vult aan en geeft soms zachtjes antwoord, zoals een vriend die op de bank knikt terwijl jij iets moeilijks vertelt. Je hoeft geen noot te kunnen volgen, het is genoeg om te merken wanneer de cello alleen spreekt en wanneer het orkest meepraat. Let ook op de stilte tussen de zinnen, want daar laat ik de muziek vaak het meeste zeggen.Twee woorden, twee tempo's
De aanduiding Adagio – Moderato lijkt een beetje droog, maar ze vertelt je precies wat je kunt verwachten. Adagio betekent langzaam en breed, en daarmee begint het deel, zodat je meteen weet dat niemand zich hier hoeft te haasten. Moderato betekent een gematigd tempo, ongeveer het tempo van een rustige wandeling, en daar kom ik vanzelf op uit als de eerste zware gedachten hun plek hebben gekregen. Ik gaf het deel die twee woorden omdat ik wilde dat de speler, en jij als luisteraar, eerst even moet zakken en daarna pas verder mag lopen.Een vorm die niet moeilijk doet
Over de vorm van dit deel heb ik niet lang hoeven twijfelen, want een sonate of een rondo had hier te veel drukte gebracht. Ik koos voor een driedelige vorm met een inleiding vooraf: eerst iets om op adem te komen, dan een eerste gedeelte, een middenstuk met een andere kleur en daarna de terugkeer van wat je al kent. Zo tel ik vier gedeeltes, en je kunt ze goed herkennen aan de wisselende tempo's en stemmingen. Ik loop ze hieronder een voor een met je langs, in dezelfde volgorde als waarin je ze in ongeveer 8 minuten hoort.Sectie 1: De deur gaat open
De inleiding staat in het langzame Adagio en klinkt als iemand die een donkere kamer binnenkomt en nog niet weet waar hij het licht moet zoeken. De cello spreekt hier zwaar en breed, met veel ruimte rondom elke klank. Het is meteen duidelijk dat dit stuk in E minor staat, want de toon is ernstig en een beetje weemoedig. Je hoeft hier nog niets te begrijpen, laat het gewoon even op je inwerken.Sectie 2: Nu mag er gelopen worden
Daarna schuift het tempo door naar Moderato en begint het eerste echte gedeelte van het deel. De muziek krijgt een rustige beweging, als een wandeling waarbij je zonder haast steeds verder komt. De cello zingt hier een lange, warme lijn, en het orkest wiegt zachtjes mee onder haar stem. De stemming blijft peinzend, maar de muziek voelt nu bewogen, alsof de gedachten beginnen te stromen.Sectie 3: Even een ander uitzicht
In het middenstuk verandert de kleur van de muziek, en dat is het gedeelte waar je merkt dat het verhaal een andere kant op kijkt. De stemming wordt wat levendiger en onrustiger, alsof de verteller even opstaat en door de kamer loopt. Het orkest doet hier meer mee dan eerst, en de cello moet er soms bovenuit zingen om gehoord te worden. Dit is het contrast dat ik nodig had, want zonder tegenstelling zou het eerste gedeelte alleen maar zwaarmoedig blijven.Sectie 4: Thuiskomen, maar anders
Dan keert de muziek terug naar wat je al kent, zoals dat in een driedelige vorm hoort. Je herkent de sfeer van het begin, maar het klinkt nu anders, omdat je onderweg iets hebt meegemaakt. De muziek wordt rustiger, en de cello neemt de tijd om af te ronden wat zij eerder begon. Het deel laat je achter met een stille, nadenkende stemming, en juist dat is wat ik je wilde meegeven.Nu is het jouw beurt
Nu mag je het zelf gaan beleven, dus zet de muziek maar aan en laat je erin onderdompelen. Misschien helpt het om onderweg aan de cello als verteller te denken en aan het orkest dat meeluistert. Let op de stap van het langzame begin naar het wandeltempo, en op het moment dat het middenstuk de kleur verandert. Ik hoop dat je de reis door mijn Adagio – Moderato net zo bijzonder vindt als ik het vond toen ik hem schreef.---
Zo sluit ik dit luisterverhaal over het eerste deel, het Adagio – Moderato, af, en ik hoop dat je het fijn vond om er samen met mij doorheen te lopen. Heb je genoten van deze luistergids bij I. Adagio – Moderato uit het Cello Concerto in E minor, Op. 85? Misschien hoor je het deel nu anders dan een uur geleden, met meer aandacht voor de cello die vertelt en voor de stiltes waarin de muziek nog even nagalmt. Er valt in dit celloconcert nog veel meer te ontdekken dan die eerste ongeveer 8 minuten. Er zijn nog drie delen die elk een eigen karakter hebben, en ook het verhaal rond de première en de jaren erna is het verkennen waard. Klik gerust op de links die je hier vindt om verder te luisteren en te lezen over het Cello Concerto in E minor, Op. 85. Ik hoop dat de muziek je een tijdje bijblijft, en dat je er na verloop van tijd graag naar terugkeert.