SYMPHONY NO 5 VAN MAHLER
DE MOOISTE MOMENTEN
Symphony No. 5 in C-sharp minor
Ik ben Mahler, en ik neem je graag mee naar de mooiste momenten uit mijn Symphony No 5. Misschien ben je al nieuwsgierig geworden, want wie weet welke muziek er in zo'n symfonie op je wacht? Ben je benieuwd naar de mooiste momenten uit mijn Symphony No 5? Ik ben er om je er stap voor stap doorheen te leiden, van de eerste trompetklank tot het slot. Je hoeft er niets van te weten om mee te luisteren, want alles wat je nodig hebt is een beetje tijd en open oren. Soms schrijf je muziek om iets te verwerken, en dat hoor je in dit werk terug, van diep verdriet tot een stille, warme genegenheid. Wanneer we al die momenten samen hebben beluisterd, geef ik je daarna nog een paar manieren om Symphony No 5 verder te ontdekken.
---
Eén trompet en een heel verdrietig ritme
Als ik de Trauermarsch open, laat ik eerst één trompet alleen spelen, en dat ritme komt je misschien bekend voor, want het is hetzelfde motief als aan het begin van Beethovens vijfde. Daarna schuifelt de hele stoet in cis-mineur achter die trompet aan, want ik schreef er 'Wie ein Kondukt' boven, als een begrafenisstoet, en daar neemt niemand de tijd te kort.
Na de begrafenis begint de storm
In het tweede deel, Stürmisch bewegt, mit größter Vehemenz, laat ik meteen een storm in a-mineur losbarsten. Eerst komt de zucht uit het eerste deel nog even langs, als iemand die zijn jas nog moet pakken, en dan vliegt de onrustige eerste melodie erdoorheen, 'stormachtig bewogen, met de grootste hevigheid', zoals ik het opschreef.
De hoornist mag even in de schijnwerpers
Voor het Scherzo, dat ik als tweede groep van de symfonie helemaal op zichzelf zet, draai ik de stemming om, want ik schrijf er 'Kräftig, nicht zu schnell' bij en laat in D-majeur Ländler en walsen horen. De solohoorn is daarin zo belangrijk dat de speler vaak voor het orkest mag komen staan, zoals een zanger die tijdens het slotapplaus een stap naar voren doet.
Alleen strijkers en een harp, de rest mag koffie halen
Bij het Adagietto, waarmee de derde groep van de symfonie begint, stuur ik alle blazers en het slagwerk even weg, zodat alleen de strijkers en de harp overblijven. Het begint vanuit de stilte met zachte, lang aangehouden noten in F-majeur, 'Sehr langsam', heel langzaam, en ik droeg het op aan Alma, over wie het verhaal gaat dat het een liefdesbrief was, al weet niemand dat zeker.
Eindelijk de ramen open
In het Rondo-Finale, dat ik in D-majeur laat beginnen, hoor je na al dat verdriet eindelijk iemand de ramen opengooien, en 'Frisch' staat er niet voor niets bij. Ik laat er het Adagietto en het D-majeur koraal uit het tweede deel in terugkomen, en met veel contrapunt, een groet aan Bach, wordt het een kluwen waar alle draden uiteindelijk toch bij elkaar komen.
---
Als ik terugkijk op wat ik je liet horen, van die ene trompet tot de storm die daarna losbarst, dan hoop ik dat je hebt gemerkt hoeveel er in één symfonie past. Heb je genoten van deze tocht langs de mooiste momenten van Symphony No 5? Toch heb ik je nog maar een deel van het verhaal verteld. De symfonie duurt ongeveer 70 minuten, en tussen de stukken die we samen beluisterd hebben, ligt nog veel meer dat het ontdekken waard is. Neem het Adagietto, dat ik alleen voor strijkers en harp schreef en aan Alma opdroeg. Het verhaal gaat dat het een liefdesbrief aan haar was, maar zeker weten doet niemand dat. In de finale komt die zachte muziek bovendien terug, samen met het koraal uit het tweede deel, en je hoort er ook hoe graag ik me in die tijd weer verdiepte in het contrapunt en de muziek van Bach. Bij de eerste uitvoering in Keulen, in 1904, werd het werk niet begrepen. Gelukkig hoef jij er niet haastig doorheen: je kunt er zo vaak naar terugkeren als je wilt, en elke keer hoor je weer iets wat je eerder niet opmerkte. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en meer te lezen over Symphony No 5.